Bạn đã bắt đầu học clarinet và mọi thứ đang diễn ra khá suôn sẻ, nhưng lưỡi gà của bạn lại không phát ra âm thanh đúng cách trong khi buổi học tiếp theo còn tận một tuần nữa mới diễn ra. Dù bạn có kỹ năng chơi tốt đến đâu, nếu lưỡi gà bị mẻ hoặc không được gắn đúng cách thì cũng không có gì có thể khắc phục được, clarinet sẽ không thể chơi hoặc phát ra âm thanh chuẩn.
Tuy nhiên, bạn không cần phải lo lắng. Việc thay và gắn lưỡi gà thực sự rất đơn giản, và chúng tôi sẽ giúp bạn nhanh chóng quay lại với việc chơi đàn.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn từng bước cách gắn lưỡi gà vào clarinet. Hãy cùng bắt đầu.
Chọn Lưỡi Gà Clarinet Phù Hợp
Trước khi đi vào các bước thực hiện, điều đầu tiên cần đảm bảo là bạn đã chọn đúng loại lưỡi gà phù hợp với clarinet và trình độ chơi của mình.
Lưỡi gà clarinet không có một kích cỡ tiêu chuẩn cho tất cả mọi người. Trên thực tế, chúng có nhiều cấp độ khác nhau, bao gồm cả các mức trung gian, thường dao động từ số 1 đến số 5. Số trên lưỡi gà càng lớn thì lưỡi càng cứng, và ngược lại, số càng nhỏ thì lưỡi càng mềm.
Vậy khi mua lưỡi gà clarinet, bạn nên chọn kích cỡ nào? Lưỡi gà càng cứng thì âm thanh càng dày, giàu sắc thái và clarinet có thể chơi được dải âm rộng hơn.
Tuy nhiên, độ cứng của lưỡi gà cũng quyết định mức độ dễ dàng khi phát âm. Lưỡi gà có số lớn hơn đòi hỏi cơ môi và khẩu hình phải làm việc nhiều hơn để tạo ra âm thanh chuẩn. Lưỡi gà càng cứng, cơ môi càng phải hoạt động mạnh để duy trì khẩu hình đúng. Vì vậy, người mới học hoặc những người đã lâu không chơi clarinet sẽ nhanh chóng bị mỏi khi dùng lưỡi gà cứng và sẽ sớm gặp khó khăn trong việc tạo ra âm thanh chính xác.
Hầu hết người chơi clarinet đều có sẵn nhiều cỡ lưỡi gà khác nhau để có thể linh hoạt sử dụng tùy theo tình trạng cơ môi của mình, đồng thời từng bước nâng cao khả năng chơi với những lưỡi gà cứng hơn.
Điều này cũng giống như việc luyện tập bất kỳ nhóm cơ nào khác. Vì vậy, đối với người mới bắt đầu, chúng tôi khuyên bạn nên sử dụng lưỡi gà có độ cứng dưới 2.5 trước khi chuyển sang các mức cao hơn. Đừng lo lắng nếu bạn phải dùng lưỡi mềm trong thời gian dài. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tạo âm tốt ở các nốt trầm, hãy thử dùng lưỡi gà mềm hơn.
Hướng Dẫn Gắn Lưỡi Gà
Sau khi đã chọn được lưỡi gà phù hợp, đã đến lúc gắn lưỡi gà vào clarinet. Chúng tôi đã đề cập trước đó và sẽ nhắc lại một lần nữa: lưỡi gà, đặc biệt là lưỡi làm từ tre, rất nhạy cảm và có phần đầu cực kỳ mỏng.
Vì vậy, việc thực hiện chính xác các bước dưới đây là vô cùng quan trọng để kéo dài tuổi thọ của lưỡi gà và tránh làm hỏng phần đầu mỏng manh. Tuyệt đối không chạm tay vào phần đầu của lưỡi gà.
Bước 1: Chuẩn Bị Lưỡi Gà
Trừ khi bạn đang sử dụng lưỡi gà tổng hợp, còn lại bạn sẽ cần làm ướt lưỡi gà trước khi sử dụng. Nhiều người chơi clarinet có thói quen không tốt là cho lưỡi gà trực tiếp vào miệng để làm ướt bằng nước bọt.
Trong quá trình chơi, lưỡi gà chắc chắn sẽ tiếp xúc với nước bọt, tuy nhiên axit và enzyme trong nước bọt của con người thực tế lại khiến lưỡi gà xuống cấp nhanh hơn. Vì lý do đó, bạn nên làm ướt lưỡi gà ban đầu bằng nước sạch. Hãy đặt lưỡi gà úp ngược trong một vật chứa nhỏ sao cho mực nước chỉ cao khoảng bằng chiều sâu của móng tay.
Chỉ nên ngâm lưỡi gà trong vài khoảnh khắc, tương đương với khoảng thời gian bạn lắp ráp các bộ phận còn lại của clarinet. Đối với lưỡi gà mới hoàn toàn, bạn chỉ nên ngâm trong khoảng 10 đến 15 giây vì chúng hấp thụ nước rất nhanh.
Bước 2: Lắp Đai Giữ Lưỡi Gà
Sau khi đã lắp ráp clarinet, và ngay trước khi đặt lưỡi gà lên miệng thổi, bạn cần đặt đai giữ lưỡi gà lên mouthpiece. Đai giữ lưỡi gà có nhiệm vụ cố định lưỡi gà tại đúng vị trí. Vị trí và độ siết của đai giữ ảnh hưởng trực tiếp đến áp lực tác động lên lưỡi gà, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh.
Có rất nhiều loại đai giữ lưỡi gà khác nhau, từ loại kim loại giá rẻ, loại nhựa dẻo ở phân khúc tầm trung, cho đến các loại cao cấp làm từ da mềm chất lượng cao.
Dù bạn sử dụng loại đai nào, chúng đều có cơ chế để điều chỉnh độ siết. Hãy nới lỏng đai giữ vừa đủ để có thể trượt qua miệng thổi, đồng thời vẫn chừa đủ không gian cho độ dày của lưỡi gà.
Lấy lưỡi gà ra khỏi nước, lau nhẹ phần nước dư, sau đó đặt lưỡi gà vào chính giữa phần mở của miệng thổi. Từ từ trượt lưỡi gà xuống dưới đai giữ cho đến khi phần đầu bo tròn của lưỡi gà thẳng hàng hoàn hảo với phần đầu bo tròn của miệng thổi và nằm chính giữa.
Điều chỉnh đai giữ sao cho nó nằm ở giữa phần gốc của lưỡi gà, tức là phần nhẵn nơi miệng bạn không tiếp xúc. Cuối cùng, siết đai giữ vừa đủ chặt để lưỡi gà không bị xê dịch khi bạn đặt vào miệng và chơi, nhưng không quá chặt đến mức làm hằn hoặc cắt vào lưỡi gà.
Bước 3: Quản Lý Lưỡi Gà Trong Quá Trình Chơi
Nếu bạn chỉ luyện tập nhanh khoảng 30 phút thì các bước trên là đã đủ. Tuy nhiên, với những buổi tập dài hoặc khi biểu diễn, bạn sẽ cần duy trì độ ẩm cho lưỡi gà và thậm chí có thể phải thay lưỡi mới.
Độ ẩm giúp âm thanh rung tốt hơn, vì vậy bạn sẽ nhận ra lưỡi gà đã quá khô khi chất lượng âm thanh bắt đầu trở nên nhạt và thiếu sức sống.
Một lý do quan trọng khác để giữ lưỡi gà ẩm là lưỡi gà bị khô sẽ dễ bị nứt hoặc gãy hơn. Lưỡi gà sẽ nở nhẹ khi có độ ẩm, vì vậy nếu bạn thấy lưỡi gà bắt đầu trượt trên miệng thổi, đó cũng có thể là dấu hiệu cho thấy nó đã bị khô.
Bản thân việc chơi nhạc đã giúp giữ lưỡi gà ẩm, vì vậy lưỡi gà thường chỉ bị khô khi bạn phải nghỉ nhiều ô nhịp liên tục mà không chơi. Trong quá trình luyện tập thông thường, việc làm ướt lưỡi gà bằng miệng thỉnh thoảng là đủ, sau đó lau bớt nếu lưỡi gà bị quá ướt.
Nếu bạn đang tham gia một buổi tập kéo dài hoặc một buổi biểu diễn dài, hãy cân nhắc đặt hộp nước nhỏ bên cạnh để có thể ngâm lại lưỡi gà trong những quãng nghỉ dài. Ngoài ra, bạn cũng nên chuẩn bị sẵn một vài lưỡi gà mới đã được làm ẩm nhẹ để phòng trường hợp lưỡi gà đang dùng bị gãy.
Nếu cơ môi của bạn trở nên quá mỏi đến mức ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh, hoặc nếu bạn biết sắp tới có một đoạn chạy nhanh khó chơi với lưỡi gà cứng, bạn nên chuẩn bị sẵn những lưỡi gà mềm hơn để sử dụng khi cần.
Tháo Lưỡi Gà
Sau khi chơi xong, bạn cần tháo lưỡi gà một cách cẩn thận theo trình tự ngược lại các bước đã thực hiện.
Nới lỏng nhẹ đai giữ lưỡi gà, sau đó trượt lưỡi gà ra một cách chậm rãi và cẩn thận, dùng ngón cái đẩy từ phía dưới lên, tuyệt đối không cầm vào phần đầu mỏng của lưỡi gà.
Đặt lưỡi gà trở lại vào nước sạch trong khi bạn tháo rời các bộ phận còn lại của clarinet. Sau đó, rửa nhanh lưỡi gà bằng nước, lau khô nhẹ nhàng rồi đặt lại vào hộp đựng.
Lưỡi gà thường được bán kèm hộp, nhưng bạn nên đầu tư một hộp đựng lưỡi gà chất lượng tốt, vừa bảo vệ lưỡi gà hiệu quả vừa cho phép lưỡi gà “thở” để duy trì độ bền và độ ổn định.
Khi Nào Cần Thay Lưỡi Gà Mới
Không có hai lưỡi gà nào hoàn toàn giống nhau và đôi khi bạn sẽ gặp những lưỡi gà quá mềm dù có cùng mức độ cứng trên thang đo, khiến chúng không bao giờ tạo ra âm thanh chắc và ổn định.
Đến một thời điểm nào đó, ngay cả những lưỡi gà bền bỉ và có âm thanh hay nhất cũng sẽ cần được thay thế.
Khi lưỡi gà bị nứt hoặc mẻ, bạn sẽ nhận ra ngay vì clarinet sẽ phát ra âm thanh rỗng hoặc khàn, và tình trạng này là không thể sửa chữa. Ngay cả khi lưỡi gà chưa bị nứt hay mẻ, bạn vẫn có thể nhận biết thời điểm cần thay lưỡi mới thông qua chất lượng âm thanh.
Lưỡi gà đã yếu sẽ mất khả năng rung tốt, tạo ra âm thanh mờ, đục và thiếu độ rõ nét. Khi gặp tình trạng này, bạn nên thay lưỡi gà mới.
Chà Nhám Lưỡi Gà
Khi mua lưỡi gà mới, bạn thường sẽ thấy bề mặt của chúng hơi thô. Điều này không chỉ gây khó chịu cho môi và lưỡi mà còn ảnh hưởng đến khả năng hút ẩm và rung đều của lưỡi gà.
Chúng tôi khuyên bạn nên để sẵn một miếng giấy nhám mịn trong hộp clarinet. Khi sử dụng lưỡi gà mới lần đầu hoặc khi nhận thấy lưỡi gà cũ trở nên thô ráp, hãy cầm giấy nhám bằng một tay và nhẹ nhàng chà phần bề mặt thô của lưỡi gà lên giấy nhám.
Tổng Kết Về Việc Thay Lưỡi Gà Clarinet
Hy vọng những hướng dẫn trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cách thay và sử dụng lưỡi gà clarinet đúng cách. Khi đã quen, việc này sẽ không còn khó khăn, dù ban đầu cần một chút thời gian để luyện tập.
Chỉ cần nhớ luôn giữ lưỡi gà đủ ẩm và tránh chạm vào phần đầu mỏng của lưỡi gà, bạn sẽ hoàn toàn yên tâm trong quá trình chơi.
Xem thêm:
