Cũng giống như trước khi thực hiện bất kỳ hoạt động thể chất nào, việc khởi động là vô cùng cần thiết đối với người chơi clarinet ở mọi trình độ. Một trong những điều tuyệt vời của các bài khởi động là nhiều bài trong số đó dựa trên những nguyên tắc cơ bản giống nhau, bất kể bạn đã chơi clarinet bao lâu. Khi đã xây dựng được thói quen khởi động, bạn có thể duy trì nó như một nền tảng ổn định và chỉ cần nâng dần độ khó theo quá trình phát triển kỹ năng chơi đàn. Việc khởi động không chỉ giúp âm thanh clarinet trở nên hay hơn, mà còn là một trong những cách hiệu quả nhất để cải thiện độ linh hoạt của ngón tay và chất lượng âm sắc.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu một số bài khởi động và bài tập clarinet mà bạn có thể thực hiện trước khi chơi, giúp bạn sẵn sàng cho buổi luyện tập hoặc biểu diễn.
Khởi Động Cơ Thể
Nhiều người thường nghĩ rằng chỉ cần khởi động nhạc cụ là đủ, nhưng vì cơ thể bạn trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra âm thanh, chúng tôi khuyến nghị bạn nên khởi động cả cơ thể.
Bắt đầu bằng việc khởi động cơ thể có thể giúp hình thành những thói quen tốt lâu dài, không chỉ cho việc chơi clarinet mà còn cho sức khỏe nói chung.
Những bài tập này giúp tăng cường sức mạnh cho cơ bắp và phổi, từ đó khiến việc luyện tập clarinet trở nên dễ chịu và nhẹ nhàng hơn.
Lưu ý: Nội dung trong bài viết này không được xem là lời khuyên y tế. Bạn không nên thực hiện các bài tập nếu đang có chấn thương. Hãy luôn tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế của bạn và tự chịu trách nhiệm khi thực hiện các bài khởi động này.
Giãn Cơ Và Tăng Độ Linh Hoạt
Việc giãn cơ không chỉ quan trọng đối với người chơi nhạc cụ mà còn giúp cải thiện nhiều khía cạnh trong cuộc sống, bao gồm cả tư thế.
Tư thế xấu là vấn đề khá phổ biến ở các nhạc công, tuy nhiên việc duy trì tư thế đúng là điều rất cần thiết, đặc biệt khi chơi clarinet.
Những bài giãn cơ giúp tăng cường sức mạnh cho cẳng tay và cổ tay đặc biệt hữu ích, bởi cây clarinet được giữ chủ yếu bằng ngón cái bên phải.
Chính vì vậy, các bài giãn cơ tập trung vào lưng và cánh tay thường mang lại lợi ích lớn nhất cho khả năng trình diễn.
Việc giãn cơ không nhất thiết phải thực hiện ngay trước khi luyện tập, nhưng bạn nên duy trì thói quen giãn cơ thường xuyên.
Bài Giãn Cơ Với Khung Cửa
Bài giãn cơ với khung cửa là một trong những cách đơn giản và hiệu quả nhất để cải thiện tư thế, yếu tố rất quan trọng giúp luồng hơi đi qua clarinet được thông suốt. Điều này giúp cải thiện cao độ, chất lượng âm thanh và đồng thời mở rộng quãng âm của bạn.
Để thực hiện bài tập này, hãy đứng đối diện khung cửa, đặt khuỷu tay chạm vào hai bên khung cửa. Nhẹ nhàng nghiêng người về phía trước, bạn sẽ cảm nhận được sự giãn cơ ở cổ, lưng, ngực và vùng bả vai. Chỉ nghiêng vừa đủ để cảm nhận độ căng, tránh nghiêng quá mức vì có thể gây căng hoặc chấn thương cơ.
Giữ tư thế này trong khoảng 15 đến 20 giây, sau đó lặp lại với bên tay còn lại.
Bài Giãn Cơ Đẩy Bàn
Clarinet có thể dễ dàng gây áp lực lên cổ tay và cẳng tay vì toàn bộ trọng lượng nhạc cụ được giữ bằng ngón cái bên phải. Bài giãn cơ đẩy bàn giúp tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ này và giảm áp lực khi chơi đàn.
Để thực hiện, hãy ngồi hoặc đứng cạnh một chiếc bàn. Đặt lòng bàn tay úp vào mặt dưới của bàn và nhẹ nhàng đẩy lên.
Xoay Vai Và Giãn Tay Mở Rộng
Bài khởi động này tập trung vào vùng vai và giúp cải thiện tư thế, tương tự như bài giãn cơ với khung cửa.
Duỗi thẳng hai tay ngang vai, sau đó từ từ xoay tay theo vòng tròn, tăng dần kích thước vòng xoay qua mỗi lần. Thực hiện khoảng mười vòng theo mỗi chiều, sau đó đổi hướng xoay.
Khi hoàn thành, đưa hai tay ra phía trước với lòng bàn tay hướng lên trên. Nếu bạn chưa cảm nhận được sự giãn cơ ở vùng bả vai, hãy bắt chéo hai tay trước ngực và giữ tư thế đó trong khoảng thời gian bạn cảm thấy thoải mái.
Giãn Cơ Tay Theo Hướng Trước Và Sau
Đây là một động tác giãn cơ đơn giản đến mức nhiều người chơi clarinet thực hiện một cách tự nhiên mà không nhận ra.
Chỉ cần duỗi một tay ra phía trước với lòng bàn tay hướng xuống. Dùng tay còn lại nhẹ nhàng kéo bàn tay ra sau cho đến khi bạn cảm thấy căng ở cổ tay và cẳng tay, giữ tư thế trong vài giây.
Sau đó, gập bàn tay xuống theo hướng ngược lại để giãn phần trên của cổ tay. Lặp lại động tác này theo cả hai hướng với tay còn lại.
Các Bài Tập Hơi Thở
Để chơi bất kỳ nhạc cụ hơi nào, bạn cần rèn luyện khả năng kiểm soát hơi thở, vì đây là yếu tố then chốt giúp tăng cường sức mạnh cho phổi và mở rộng dung tích phổi.
Việc luyện tập các bài tập thở này cũng giúp cải thiện cao độ, chất lượng âm thanh và dải cường độ, tất cả đều góp phần giúp bạn trở thành một người chơi clarinet tốt hơn.
Phần lớn các bài tập thở có thể thực hiện trực tiếp với clarinet, tuy nhiên dưới đây chúng tôi sẽ giới thiệu một số bài có thể thực hiện mà không cần dùng đến nhạc cụ.
Hít Vào Và Thở Ra
Bài tập thở đầu tiên rất đơn giản và thậm chí có thể được thực hiện theo nhóm trong các buổi tập hòa tấu.
Hít vào trong mười giây. Giữ hơi trong năm giây. Sau đó thở ra trong mười giây. Cố gắng giữ luồng hơi luôn đều và ổn định trong suốt quá trình.
Bài Tập Thổi Bóng Bay
Bài tập thổi bóng bay không quá phổ biến, nhưng đây là một bài tập thở rất hiệu quả, đồng thời giúp bạn kiểm tra xem mình có đang sử dụng khẩu hình đúng khi chơi clarinet hay không.
Hãy lắp phần miệng thổi và ống nối (barrel) lại với nhau, sau đó gắn một quả bóng bay vào đầu ống nối. Hít một hơi thật sâu và thổi vào miệng thổi để làm phồng quả bóng.
Bài tập này tạo ra lực cản khá lớn, vì vậy việc phồng má khi thực hiện sẽ giúp bạn dễ dàng hơn.
Nếu clarinet phát ra tiếng rít khi bạn đang cố thổi phồng bóng bay, điều đó cho thấy khẩu hình của bạn đang quá lỏng hoặc bạn đã đưa miệng thổi vào miệng quá sâu.
Mục tiêu của bài tập là làm cho bóng bay phồng lên trong khi vẫn giữ được khẩu hình chuẩn. Không nên thực hiện bài tập này nếu bạn bị dị ứng với latex.
Khởi Động Clarinet
Sau khi hoàn thành các bài khởi động cơ thể và hơi thở, đã đến lúc bạn khởi động nhạc cụ bằng cách chơi đàn. Nhiệt độ có ảnh hưởng rất lớn đến hầu hết các loại nhạc cụ, và clarinet cũng không phải là ngoại lệ.
Việc làm ấm clarinet trước khi luyện tập hoặc biểu diễn sẽ giúp bạn dễ giữ đúng cao độ hơn, chơi nhanh hơn và sẵn sàng hơn cho việc chơi đàn. Dưới đây là một số bài tập chúng tôi khuyến nghị bạn nên thực hiện trước khi bắt đầu chơi.
Âm Dài
Nhiều nhạc công thường không thích luyện âm dài, nhưng đây là một trong những cách hiệu quả nhất để cải thiện cao độ cũng như làm nóng nhạc cụ.
Hãy chọn một vài nốt để luyện âm dài, có thể mở rộng dần lên đến cả một gam hoàn chỉnh. Bật máy đếm nhịp ở tốc độ chậm và giữ mỗi nốt trong khoảng tám đến mười phách.
Trong khi giữ nốt, hãy tập trung vào khẩu hình, tư thế, luồng hơi đều và chất lượng âm thanh mà bạn đang tạo ra.
Gam
Luyện gam là một cách tuyệt vời khác để vừa cải thiện kỹ năng chơi clarinet vừa làm nóng nhạc cụ. Trong phần khởi động, bạn nên chọn hai hoặc ba gam, nhưng đừng lặp lại cùng một gam mỗi lần tập.
Bạn cũng nên đảm bảo rằng mình luyện ít nhất một gam trưởng và một gam thứ trong quá trình khởi động.
Đánh Lưỡi Và Kỹ Thuật Phát Âm
Một phần rất quan trọng khác trong quá trình khởi động là các bài tập đánh lưỡi, giúp bạn tăng tốc độ chơi mà vẫn đảm bảo độ chính xác.
Hãy chọn một nốt, đặt máy đếm nhịp ở tốc độ trung bình, khoảng 60 BPM đối với người mới bắt đầu, sau đó tăng dần tốc độ khi bạn tiến bộ hơn. Tiếp theo, thử chơi một ô nhịp gồm các nốt móc kép ở tốc độ đó và từ từ tăng tempo cho đến khi bạn gần như không kịp đánh nốt cuối cùng đúng nhịp.
Để tránh nhàm chán, bạn có thể thay đổi cách phát âm, chẳng hạn như legato hoặc staccato. Theo thời gian, bạn sẽ nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt, cho phép bạn chơi bài tập này ở tốc độ ngày càng cao.
Gam Chromatic
Luyện gam chromatic là một cách khởi động hiệu quả khác vì bạn sẽ chơi tất cả các nốt có trên clarinet. Hãy chọn một tempo vừa phải và chơi gam chromatic từ nốt thấp nhất lên nốt cao nhất trong quãng âm của bạn, sau đó quay ngược lại và đi xuống.
Bài tập này giúp bạn kiểm tra xem clarinet có đang đúng cao độ hay không và đảm bảo lưỡi gà hoạt động tốt. Bạn cũng có thể sử dụng gam chromatic cho các bài luyện âm dài hoặc kết hợp với các bài khởi động khác.
Luyện Cường Độ Âm Thanh
Cường độ âm thanh thường bị bỏ qua, đặc biệt là ở những người mới học nhạc. Vì vậy, việc tích hợp luyện cường độ vào bài khởi động sẽ rất hiệu quả cho việc phát triển kỹ thuật và khả năng biểu cảm âm nhạc. Điều tốt là bạn không cần phải thêm bài khởi động mới chỉ để luyện cường độ.
Bạn có thể áp dụng cường độ vào chính những bài khởi động mà mình đang chơi để khai thác tối đa hiệu quả. Với âm dài, bạn có thể chơi crescendo ở nửa đầu của nốt và decrescendo ở nửa sau.
Với gam, thông thường bạn sẽ crescendo khi đi lên và decrescendo khi đi xuống. Hãy thử chơi một gam theo cách này, sau đó chơi một gam khác với cường độ ngược lại. Khi đó, bạn sẽ sẵn sàng kiểm soát cường độ và biết rằng mình đã khởi động đủ tốt để chơi ở bất kỳ mức âm lượng nào, từ pianissimo đến fortissimo.
Vì Sao Khởi Động Lại Quan Trọng
Việc bỏ qua khởi động trước khi chơi clarinet có thể rất hấp dẫn, đặc biệt khi bạn đang vội hoặc cảm thấy lười. Tuy nhiên, khởi động mang lại rất nhiều lợi ích.
Khởi động giúp đảm bảo clarinet của bạn được chỉnh đúng cao độ và đang ở trạng thái chơi tốt nhất. Nó giúp cả bạn và nhạc cụ sẵn sàng để chơi, bởi clarinet thường bị nguội đi khi để trong hộp đàn. Việc có một thói quen khởi động giúp clarinet đạt trạng thái ổn định và giữ cao độ nhất quán hơn.
Ngoài ra, bạn cũng sẽ đạt được sự tập trung cần thiết để luyện tập hoặc biểu diễn với khả năng tốt nhất của mình.
Kết Thúc Hướng Dẫn Khởi Động Clarinet
Hy vọng rằng những nội dung trên đã mang đến cho bạn một số ý tưởng hữu ích cho buổi khởi động tiếp theo. Mặc dù các bài tập này có vẻ đơn giản và không quá thú vị, nhưng chúng lại vô cùng quan trọng trong việc nâng cao khả năng chơi clarinet.
Bạn sẽ không bao giờ thấy một vận động viên chạy nước rút chuyên nghiệp lao thẳng vào cuộc đua mà không khởi động trước. Điều này cũng tương tự với bất kỳ nhạc cụ nào, bất kể trình độ của bạn là gì.
Xem thêm:
