Kỹ thuật đặt miệng khi thổi là một trong những điều khó học nhất đối với bất kỳ nhạc cụ hơi nào, và clarinet cũng không phải là ngoại lệ.
Với người mới bắt đầu, việc hiểu và hình dung đầy đủ về embouchure có thể khá khó khăn. Tuy nhiên, kỹ thuật này sẽ dần hình thành và cải thiện thông qua quá trình luyện tập. Bạn không cần phải thực hiện hoàn hảo ngay từ đầu, bởi embouchure là kỹ năng mà tất cả người chơi clarinet đều tiếp tục hoàn thiện theo thời gian.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đề cập đến toàn bộ những kiến thức bạn cần biết về kỹ thuật đặt miệng khi thổi clarinet, đồng thời giải đáp một số câu hỏi thường gặp.
Kỹ Thuật Đặt Miệng Khi Thổi Clarinet Là Gì
Trước hết, embouchure là thuật ngữ dùng để chỉ cách bạn đặt và định vị miệng trên miệng thổi của kèn clarinet. Embouchure được xem là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc tạo ra âm thanh đẹp cho clarinet, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến cách luồng hơi di chuyển bên trong nhạc cụ.
Ngay cả một cây clarinet chất lượng cao cũng sẽ không thể phát ra âm thanh đúng chuẩn nếu người chơi không có kỹ thuật đặt miệng phù hợp. Ngược lại, ngay cả một cây clarinet ở phân khúc thấp hơn cũng có thể cải thiện âm thanh rõ rệt khi được chơi với embouchure đúng cách.
Vì Sao Kỹ Thuật Đặt Miệng Lại Quan Trọng
Embouchure là một phần vô cùng quan trọng không chỉ trong việc chơi clarinet mà còn đối với nhiều nhạc cụ hơi gỗ khác. Khi chơi clarinet, embouchure có thể ảnh hưởng đến nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm âm thanh và màu sắc âm sắc mà nhạc cụ tạo ra. Ngoài ra, kỹ thuật đặt miệng còn tác động đến cao độ, khiến âm thanh có thể bị cao hơn hoặc thấp hơn so với chuẩn.
Khi bạn tiến bộ hơn, bạn sẽ biết cách tận dụng điều này để điều chỉnh cao độ theo ý muốn, giúp từng nốt nhạc luôn chuẩn xác, ngay cả khi nhạc cụ chưa được làm ấm đúng cách.
Kỹ Thuật Đặt Miệng Chuẩn Cho Clarinet
Clarinet – Kỹ Thuật Đặt Miệng
Khi mới bắt đầu học clarinet, bạn nên luyện tập kỹ thuật đặt miệng riêng biệt trước, thay vì tập ngay với toàn bộ cây kèn. Điều này giúp bạn tập trung hoàn toàn vào embouchure mà không bị phân tâm bởi các yếu tố khác.
Ở giai đoạn đầu, bạn nên luyện tập embouchure chỉ với miệng thổi, lưỡi gà, khoen giữ lưỡi gà và ống nối. Khi tạo embouchure đúng cho clarinet, bạn cần chú ý đến năm bộ phận khác nhau của miệng. Dưới đây là phần hướng dẫn chi tiết cho từng bộ phận.
Khóe Miệng
Hai khóe miệng cần được giữ chắc xung quanh miệng thổi để tạo độ kín và đảm bảo luồng hơi bạn thổi vào kèn không bị thoát ra ngoài. Hình dáng miệng nên tương tự như khi bạn huýt sáo, với toàn bộ luồng hơi được hướng thẳng vào trong clarinet.
Để kiểm tra xem có bị rò rỉ hơi hay không, bạn có thể đặt một tay trước miệng để cảm nhận xem không khí có thoát ra từ hai bên khóe miệng hay không.
Môi Dưới
Phần tiếp theo cần chú ý là môi dưới. Khi đặt miệng lên miệng thổi, môi dưới cần được cuộn nhẹ vào trong, đủ để che răng dưới nhưng không cuộn quá sâu vào bên trong miệng.
Điều này giúp bảo vệ lưỡi gà khỏi bị hư hỏng do tiếp xúc trực tiếp với răng dưới. Một mẹo đơn giản để nhận biết bạn làm đúng hay không là nếu môi dưới không còn nhìn thấy, rất có thể bạn đã cuộn môi quá nhiều vào bên trong.
Môi Trên
Tiếp theo là môi trên. Môi trên cần được đặt chắc chắn lên phần trên của miệng thổi để tạo độ kín và ngăn không cho không khí thoát ra ngoài. Mặc dù cần có một mức áp lực nhất định lên miệng thổi, bạn không nên tạo lực quá mạnh. Hãy thử nghiệm với các mức áp lực khác nhau để tìm ra cảm giác phù hợp nhất.
Răng Trên
Đối với răng, răng trên nên đặt nhẹ nhàng lên miệng thổi. Bạn cần đặc biệt lưu ý không cắn chặt miệng thổi, vì điều này có thể khiến âm thanh bị nghẹt, chói và thậm chí làm hư hỏng miệng thổi nếu lực cắn quá mạnh.
Cằm
Cuối cùng, hãy cố gắng giữ cằm và hàm dưới hướng xuống dưới và hơi đưa ra phía trước. Khi hai khóe miệng được giữ đủ chắc, cằm của bạn sẽ tự nhiên hạ xuống, tạo nên hình dáng embouchure đúng và ổn định cho clarinet.
Bên Trong Kỹ Thuật Đặt Miệng
Miệng và cổ họng của bạn nên có cảm giác như đang cố phát ra âm “ah”. Phần vòm miệng phía trên nên được nâng lên, đồng thời cổ họng mở ra để cho phép luồng hơi mạnh và ổn định đi vào clarinet một cách tự do.
Những Lỗi Thường Gặp Khi Đặt Miệng
Có một số lỗi phổ biến mà người mới học clarinet thường mắc phải. Việc tránh những lỗi này đòi hỏi sự chú ý có ý thức và quá trình luyện tập đều đặn, tuy nhiên chúng sẽ dần được khắc phục khi bạn chơi và luyện tập nhiều hơn.
Cắn miệng thổi có lẽ là lỗi phổ biến nhất đối với người mới bắt đầu. Mặc dù răng trên cần đặt lên miệng thổi, nhưng việc cắn chặt sẽ làm kẹp lưỡi gà và hạn chế luồng hơi. Điều này khiến bạn dễ bị squeak và những nốt phát ra sẽ không có âm thanh dễ nghe.
Ngả người ra sau và ngồi quá thoải mái cũng sẽ khiến chất lượng âm thanh bị ảnh hưởng. Hãy ngồi thẳng lưng, đặt cả hai bàn chân vững chắc trên sàn, bởi tư thế đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành embouchure đúng và giúp bạn thổi hơi ổn định qua nhạc cụ.
Nhiều người mới bắt đầu chơi clarinet không tạo được độ kín tốt xung quanh miệng thổi. Nếu môi không ôm chặt miệng thổi, âm thanh sẽ bị thoát hơi, thiếu tập trung và bạn cũng sẽ cần dùng nhiều hơi hơn chỉ để tạo ra âm thanh.
Cơ cằm bị co lại cũng là một lỗi phổ biến khác. Khi tạo embouchure cho clarinet, nhiều người mới chỉ chú ý đến phần miệng mà quên mất tầm quan trọng của việc hạ cằm và hàm dưới.
Hãy cố gắng ghi nhớ điều này và tập luyện trước gương để quan sát sự thay đổi của miệng trong quá trình chơi.
Nhân vật Squidward trong bộ phim Spongebob Square Pants có thể đã truyền cảm hứng cho bạn học clarinet, nhưng điều đó không có nghĩa là cách anh ấy chơi là đúng. Clarinet nên được hướng xuống dưới với góc khoảng từ 30 đến 40 độ, chứ không phải hướng thẳng ra phía trước.
Phồng má có thể là phản xạ tự nhiên, nhưng điều này sẽ làm ảnh hưởng đến âm sắc và cản trở việc tạo embouchure đúng.
Cuối cùng, việc giữ embouchure quá chặt có thể nghe có vẻ tốt hơn so với việc để hơi bị rò rỉ, nhưng thực tế nó cũng gây ra nhiều vấn đề. Embouchure quá căng sẽ khiến việc tạo âm thanh trở nên khó khăn hơn, âm sắc bị ảnh hưởng và cao độ có xu hướng bị cao hơn chuẩn.
Mẹo Giúp Cải Thiện Kỹ Thuật Đặt Miệng
Danh Sách Kiểm Tra Embouchure Cho Clarinet
Trong quá trình luyện tập và nâng cao kỹ năng chơi clarinet, embouchure của bạn sẽ tiếp tục phát triển và thay đổi. Dưới đây là một số mẹo và kinh nghiệm cá nhân có thể hữu ích cho cả người mới bắt đầu lẫn những người đã có một chút kinh nghiệm.
1. Quan sát bản thân khi chơi
Luyện tập trước gương thường là lựa chọn tốt nhất. Nếu không có gương, bạn có thể sử dụng camera trước. Điều này giúp bạn nhìn rõ embouchure của mình trông như thế nào, từ đó nhận biết những điểm đã làm đúng và những điểm cần cải thiện.
2. Chú ý đến tư thế
Tư thế tuy không phải là một phần trực tiếp của embouchure, nhưng đôi khi lại là mảnh ghép còn thiếu. Hãy đảm bảo bạn luôn đứng hoặc ngồi thẳng lưng, bởi tư thế xấu có thể ảnh hưởng tiêu cực đến âm thanh, ngay cả khi embouchure của bạn đã khá tốt.
3. Luyện tập mà không cần toàn bộ nhạc cụ
Dành thời gian luyện embouchure chỉ với miệng thổi, lưỡi gà, khoen giữ lưỡi gà và ống nối để hoàn thiện kỹ thuật này. Khi đã quen với nhạc cụ, các bài tập giữ âm dài cũng là một phương pháp rất hiệu quả để rèn luyện embouchure.
Tổng Kết Về Kỹ Thuật Đặt Miệng Khi Thổi Clarinet
Có rất nhiều yếu tố cần ghi nhớ khi bạn đang học cách tạo embouchure đúng cho clarinet. Mặc dù về mặt kỹ thuật, embouchure chỉ bao gồm những gì bạn làm với miệng, nhưng trên thực tế, toàn bộ cơ thể đều góp phần vào âm thanh mà bạn tạo ra khi chơi clarinet.
Điều này có thể khiến người mới bắt đầu cảm thấy choáng ngợp, và bạn sẽ cần khá nhiều thời gian để thực sự cảm thấy thoải mái với việc hình thành embouchure tối ưu. Tuy nhiên, với sự luyện tập đầy đủ và kiên trì, bạn sẽ có thể tạo ra embouchure clarinet hoàn hảo một cách tự nhiên, mà gần như không cần phải suy nghĩ quá nhiều về nó nữa.
Xem thêm:
