Việc lên dây cho clarinet có thể là một quá trình khá phức tạp, đòi hỏi sự kiên nhẫn và luyện tập để thực hiện đúng. Khả năng nhận biết liệu nhạc cụ đã đúng cao độ hay chưa là một kỹ năng cần nhiều năm để phát triển. Có rất nhiều yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng đến cao độ của clarinet, và trong suốt quá trình chơi, bạn có thể cần thực hiện những điều chỉnh nhỏ để giữ cho nhạc cụ luôn đúng tông.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn từng bước chi tiết cách lên dây clarinet, giúp bạn chơi đúng cao độ một cách ổn định mỗi lần cầm nhạc cụ.
Quy Trình Lên Dây Clarinet Từng Bước
Có một số bước quan trọng cần thực hiện và một vài điểm tinh tế cần ghi nhớ khi lên dây clarinet.
Hướng dẫn từng bước này sẽ giúp bạn đảm bảo cao độ luôn chính xác trong mỗi lần chơi. Ngoài ra, cần lưu ý rằng các bước dưới đây áp dụng cho tất cả các loại clarinet.
Bước 1: Làm Nóng Nhạc Cụ
Nhiệt độ có ảnh hưởng rất lớn đến tất cả các loại nhạc cụ, khiến chúng co lại hoặc giãn nở.
Clarinet thường sẽ bị nguội khi nằm trong hộp và ấm dần lên khi được chơi, điều này chắc chắn sẽ làm thay đổi cao độ.
Đó là lý do vì sao việc làm nóng nhạc cụ là cực kỳ quan trọng để đảm bảo clarinet được lên dây chính xác. Nếu bạn cố gắng lên dây khi nhạc cụ còn nguội, bạn gần như chắc chắn sẽ phải điều chỉnh lại một lần nữa sau khi chơi.
Để làm nóng clarinet, hãy chơi các bài khởi động quen thuộc của bạn như một vài gam và các bài giữ nốt dài, giúp nhạc cụ sẵn sàng trước khi tiến hành lên dây.
Bước 2: Sử Dụng Máy Lên Dây
Bước thứ hai là lúc bạn lấy máy lên dây ra và kiểm tra tình trạng cao độ hiện tại.
Hãy chơi thử một vài nốt để xem bạn đang chơi thấp hơn chuẩn, cao hơn chuẩn hay gần như đã đúng tông.
Điều chỉnh khẩu hình miệng (embouchure) khi cần thiết để đưa các nốt tiến gần hơn đến cao độ chính xác.
Bạn cũng nên kiểm tra nhiều nốt khác nhau để xác định xem chỉ một hoặc hai nốt bị lệch hay toàn bộ nhạc cụ đang không đúng tông.
Các nốt từ Sol mở đến Si giáng thường có xu hướng cao hơn so với các nốt khác trên clarinet, vì vậy bạn không nên chỉ dựa vào những nốt này khi kiểm tra cao độ.
Tuy nhiên, bạn cũng không thể bỏ qua chúng, vì nếu không điều chỉnh, các nốt đó sẽ không được lên dây đúng.
Thông thường, người chơi clarinet được khuyến nghị nên lên dây dựa trên các nốt Đô quãng giữa, Sol mở, Si giáng và Sol cao.
Những nốt này sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan và chính xác hơn về tình trạng cao độ của toàn bộ clarinet.
Bước 3: Kiểm Tra Lại Các Nốt Cổ Kèn (Throat Tones)
Do đặc điểm thường bị cao hơn chuẩn, bạn nên kiểm tra kỹ toàn bộ các nốt cổ kèn trước khi kết luận rằng clarinet đã được lên dây đúng.
Các nốt cổ kèn là dải âm sắc chromatic từ Sol mở đến Si giáng.
Nếu nốt Sol mở vẫn cao hơn so với các nốt còn lại, bạn có thể đặt các ngón tay của bàn tay phải xuống để làm giảm cao độ một chút.
Bạn có thể sẽ cần thử nghiệm một vài cách kết hợp khác nhau để tìm ra phương án phù hợp nhất giúp clarinet đạt cao độ tối ưu.
Bước 4: Điều Chỉnh Ống Barrel
Nếu clarinet của bạn chơi consistently cao hơn chuẩn, bạn cần kéo ống barrel ra một chút.
Ngược lại, nếu clarinet chơi thấp hơn chuẩn, hãy đẩy ống barrel vào trong.
Mọi điều chỉnh đối với barrel đều nên thực hiện ở mức rất nhỏ, vì chỉ cần một thay đổi nhẹ cũng đủ để đạt được cao độ chính xác.
Hãy điều chỉnh từ từ, kết hợp quan sát máy lên dây để tìm ra vị trí tối ưu nhất cho nhạc cụ.
Bước 5: Chơi Một Vài Gam
Khi bạn cảm thấy clarinet đã gần đúng cao độ, hãy chơi thử một vài gam để đảm bảo nhạc cụ đã được làm nóng hoàn toàn.
Gam chromatic là một lựa chọn rất tốt vì nó giúp kiểm tra toàn bộ quãng âm của clarinet và những nốt khó sẽ được rà soát kỹ lưỡng hơn.
Hãy lắng nghe cẩn thận từng nốt trong gam và đối chiếu với máy lên dây chromatic.
Theo thời gian, bạn có thể học cách lên dây bằng tai, nhưng việc kiểm tra lại bằng máy lên dây vẫn luôn là một thói quen tốt.
Bước 6: Thực Hiện Điều Chỉnh Cuối Cùng
Ở thời điểm này, clarinet của bạn đã được làm nóng hoàn toàn và bạn cũng đã quen với cao độ hiện tại của nhạc cụ.
Cao độ lúc này thường đã khá chính xác, nhưng có thể vẫn cần một vài điều chỉnh nhỏ để hoàn thiện.
Hãy tinh chỉnh nhẹ khẩu hình miệng và hoặc vị trí của barrel, sau đó bạn đã sẵn sàng để bắt đầu chơi.
Ảnh Hưởng Của Mouthpiece Đến Cao Độ
Mouthpiece đi kèm theo clarinet, thường được gọi là mouthpiece tiêu chuẩn, gần như luôn có chất lượng ở mức trung bình hoặc thấp. Tuy nhiên, bạn cũng không thể mua ngẫu nhiên một mouthpiece bất kỳ và mong đợi cải thiện ngay cao độ và chất lượng âm thanh.
Bạn cần đảm bảo mouthpiece có ký hiệu A440, nghĩa là nốt La được lên ở tần số chuẩn 440 Hz. Ngoài ra, bạn cũng nên chọn một mouthpiece dễ chơi. Nếu bạn gặp khó khăn khi kiểm soát mouthpiece, việc giữ cao độ chính xác sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Chiều Dài Ống Barrel Và Cao Độ
Hầu hết các clarinet đều được trang bị ống barrel dài 66 mm, vì đây là chiều dài phổ biến nhất để đạt được cao độ tối ưu. Tuy nhiên, một số người chơi clarinet sẽ chọn các chiều dài barrel khác nhau để dễ dàng chơi đúng tông hơn.
Nếu bạn thường xuyên chơi thấp hơn chuẩn, một ống barrel dài 65 mm có thể giúp nâng cao độ lên một chút. Ngược lại, nếu bạn thường xuyên chơi cao hơn chuẩn, ống barrel dài 67 mm có thể giúp hạ cao độ xuống.
Sử dụng một ống barrel có chiều dài phù hợp với bạn có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn, đặc biệt nếu ống barrel đi kèm clarinet không đáp ứng được nhu cầu cá nhân của bạn.
Độ Cứng Của Dăm Kèn
Khi trình độ của bạn nâng cao, bạn có thể cần điều chỉnh và làm quen với các mức độ cứng khác nhau của dăm kèn.
Dăm kèn dày và cứng hơn có thể tạo ra âm thanh đầy đặn và giàu nhạc tính hơn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi khẩu hình miệng tốt hơn.
Nếu dăm kèn quá mềm, cao độ của bạn có thể bị thấp. Ngược lại, nếu dăm kèn quá cứng, cao độ thường có xu hướng cao hơn chuẩn.
Từ đó, bạn có thể thực hiện các điều chỉnh nếu cảm thấy độ cứng của dăm kèn chưa thực sự phù hợp với mình.
Khẩu Hình Miệng (Embouchure)
Embouchure là một trong những thuật ngữ mà bạn có thể sẽ nhanh chóng nghe đi nghe lại rất nhiều khi chơi clarinet.
Tuy nhiên, việc giữ khẩu hình miệng đúng là yếu tố cực kỳ quan trọng đối với cao độ và chất lượng âm thanh khi chơi clarinet.
Nới lỏng khẩu hình miệng sẽ làm cao độ tăng lên, trong khi siết chặt khẩu hình sẽ khiến cao độ hạ xuống.
Chỉ cần lưu ý rằng bạn không được cắn vào mouthpiece hoặc bóp chặt dăm kèn trong quá trình điều chỉnh khẩu hình miệng.
Tổng Kết Về Việc Lên Dây Clarinet
Chúng tôi hy vọng những nội dung trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cách lên dây cho clarinet. Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cao độ của clarinet, nhưng nếu bạn tuân theo sáu bước đơn giản này, bạn sẽ có thể đạt được cao độ chính xác mỗi lần chơi.
Ngoài ra, hãy lắng nghe kỹ hoặc nhờ người khác nhận xét xem bạn có thường xuyên chơi thấp hoặc cao hơn chuẩn hay không. Điều này có thể giúp bạn quyết định liệu bạn có cần điều chỉnh nhạc cụ hay thậm chí cân nhắc mua các bộ phận mới để cải thiện chất lượng âm thanh hay không.
Hãy luyện tập khẩu hình miệng thường xuyên và học cách thực hiện những điều chỉnh nhỏ trong khi chơi để đảm bảo mỗi nốt nhạc đều đúng cao độ.
Việc lên dây clarinet có thể hơi tốn thời gian và đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhưng đây là bước thiết yếu và nên được thực hiện mỗi lần bạn chơi nhạc.
Xem thêm:
