Với thân đàn màu sẫm, hệ phím kim loại sáng bóng tinh xảo và âm sắc ấm áp, clarinet là một trong những nhạc cụ phổ biến nhất hiện nay. Đây là nhạc cụ tương đối dễ học và có tính linh hoạt cao, phù hợp với nhiều thể loại âm nhạc khác nhau.
Nhưng ngoài những điều đó, bạn còn biết gì về clarinet? Từ lịch sử lâu đời cho đến cấu tạo đặc biệt, có rất nhiều điều thú vị về clarinet mà không phải ai cũng biết, nhưng bất kỳ người yêu âm nhạc nào cũng nên tìm hiểu.
Chính vì vậy, trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá 10 sự thật hấp dẫn về clarinet để hiểu rõ hơn về nhạc cụ tuyệt vời này. Hãy cùng theo dõi.
1. Clarinet Có Nguồn Gốc Từ Chalumeau
Clarinet như chúng ta biết ngày nay được phát triển từ một nhạc cụ cổ xưa hơn có tên là chalumeau. Chalumeau là một nhạc cụ dân gian bằng gỗ sử dụng dăm, được chơi phổ biến trong thời kỳ Baroque và Cổ điển. Nhạc cụ này có hai phím và tám lỗ bấm tạo cao độ.
Sự phát triển của clarinet bắt nguồn từ mong muốn mở rộng quãng âm cao, điều này đạt được bằng cách bổ sung một phím thổi vượt. Phím này tạo ra một luồng khí mới trong thân đàn, cho phép một số nốt được chơi cao hơn một quãng tám và một quãng mười hai.
Johann Christoph Denner thường được xem là người phát minh ra cây clarinet đầu tiên vào khoảng giữa thế kỷ mười bảy, mặc dù em trai ông là Jacob Denner cũng được ghi nhận có đóng góp quan trọng trong quá trình phát triển này.
2. Clarinet Được Bổ Sung Ngày Càng Nhiều Phím So Với Chalumeau
Những cây clarinet đầu tiên, phát triển từ chalumeau, chỉ có hai phím, cùng với ống lòng lớn hơn và loa chuông loe rộng. Điều thực sự đánh dấu quá trình tiến hóa của clarinet chính là việc dần dần bổ sung thêm các phím bấm.
Trong giai đoạn từ năm 1730 đến năm 1740, các nhà chế tác clarinet, bao gồm một trong những người con trai của Denner, đã thêm phím thứ ba. Điều này cho phép người chơi chuyển đổi giữa quãng trầm chalumeau và quãng cao mới, còn gọi là altissimo. Những cây clarinet thời kỳ đầu này chủ yếu chơi tốt ở các giọng Đô và Rê.
Trong suốt một trăm năm tiếp theo, nhiều phím khác tiếp tục được bổ sung, giúp mở rộng dải âm, cải thiện âm sắc và tăng khả năng bấm ngón. Đến năm 1843, cây clarinet Si giáng với mười bảy phím, rất giống với clarinet hiện đại ngày nay, đã chính thức ra đời.
3. Mỗi Quãng Âm Có Một Tên Gọi Riêng
Clarinet có thể chơi trong ba quãng âm khác nhau, và mỗi quãng đều có tên gọi riêng. Quãng cao nhất là altissimo, trải dài từ nốt Đô thăng cao đến La thăng cao. Quãng âm này được bổ sung khi chalumeau phát triển thành clarinet.
Quãng thấp nhất được gọi là chalumeau, kéo dài từ nốt Rê trầm đến La trung, và được đặt tên theo chính nhạc cụ chalumeau nguyên bản.
Quãng trung, từ nốt Si trung đến Đô cao, được gọi là clarion hoặc clarino, tương tự với quãng âm của kèn trumpet. Tên gọi clarinet có nghĩa là “clarion nhỏ”, phản ánh mối liên hệ của nhạc cụ này với trumpet, đặc biệt là về hình dáng loa chuông và đặc tính âm học.
4. Clarinet Có Một “Gia Phả” Rất Phong Phú
Họ clarinet bao gồm rất nhiều loại khác nhau. Phổ biến nhất là clarinet Si giáng, loại mà hầu hết người mới bắt đầu đều học chơi. Nó còn được gọi là clarinet soprano do cao độ của mình.
Ngoài ra còn có nhiều loại clarinet khác phục vụ những mục đích âm nhạc khác nhau. Clarinet Mi giáng và La thường được sử dụng song song với clarinet Si giáng. Clarinet Rê và Đô là những mẫu cổ hơn, được dùng để tạo màu âm mang phong cách cổ điển. Clarinet Sol, thường dùng trong âm nhạc dân gian, hiện nay chủ yếu được sản xuất tại Trung Quốc.
Ở dải âm trầm hơn, clarinet alto Mi giáng cho âm thấp hơn clarinet Si giáng, trong khi clarinet bass Si giáng chơi thấp hơn một quãng tám.
Ngoài ra còn có những loại rất hiếm như clarinet bass La và bass Đô. Clarinet contrabass cho âm trầm hơn nữa, còn clarinet piccolo La giáng có cao độ vượt trên cả những nốt cao nhất của clarinet Si giáng.
5. Clarinet Được Chế Tạo Từ Nhiều Loại Vật Liệu Khác Nhau
Trong suốt lịch sử phát triển, hầu hết các cây clarinet đều được làm từ gỗ, đúng với tên gọi nhạc cụ hơi gỗ của mình. Những cây clarinet đầu tiên thường được chế tác từ gỗ hoàng dương, gỗ lê hoặc gỗ mận, và một số mẫu hiếm còn được làm từ ngà voi. Miệng thổi khi đó thường được làm từ gỗ mun.
Ngày nay, các cây clarinet chất lượng cao thường được làm từ gỗ đen châu Phi hoặc gỗ grenadilla. Tuy nhiên, nguồn cung các loại gỗ này đang ngày càng khan hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng.
Chính vì vậy, nhiều nhà sản xuất hiện nay đã chuyển sang sử dụng các loại gỗ khác hoặc những vật liệu thay thế như kim loại, cao su, nhựa tổng hợp và nhựa plastic. Những vật liệu này cũng rất phổ biến trong các mẫu clarinet dành cho người mới bắt đầu và các dòng có giá thành phải chăng. Phần lớn miệng thổi hiện đại ngày nay được làm từ nhựa.
6. Clarinet Không Có Van Thoát Hơi
Nếu bạn từng chơi hoặc quan sát clarinet, có thể bạn đã thấy nước đọng dưới phần loa chuông của đàn. Không giống như các nhạc cụ bằng đồng, clarinet không có van để kiểm soát nước ngưng tụ, vì vậy hơi nước và nước bọt sẽ chảy thẳng xuống dưới.
Điều tích cực là hiện tượng này không ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh của clarinet. Bạn chỉ cần đảm bảo lau sạch nhạc cụ bằng khăn chuyên dụng sau mỗi lần sử dụng.
Với những đặc điểm kế thừa từ các nhạc cụ hơi gỗ đời đầu và kèn trumpet, cùng lịch sử phong phú từ thế kỷ mười tám và mười chín, clarinet đã trở thành một nhạc cụ nổi bật trong nhiều thể loại âm nhạc và các tác phẩm kinh điển.
7. Clarinet Là Một Trong Những Nhạc Cụ Hơi Gỗ Có Giá Thành Dễ Tiếp Cận Nhất
Xét về mặt chi phí, clarinet là một trong những nhạc cụ hơi gỗ rẻ nhất để học và chơi.
Những cây clarinet dành cho người mới bắt đầu chất lượng tốt có thể được mua với giá dưới khoảng 12.500.000 đồng, trong khi các mẫu đạt trình độ chuyên nghiệp có thể tìm thấy ở mức khoảng 50.000.000 đồng.
Nhờ kích thước nhỏ, dăm clarinet cũng là loại dăm rẻ nhất trong các nhạc cụ hơi gỗ, với chi phí trung bình khoảng 50.000 đồng cho mỗi dăm.
8. Clarinet Là Một Nhạc Cụ Rất Đa Năng
Clarinet Marmalade Blues (1918) của Original Dixieland Jazz Band
Clarinet là một nhạc cụ linh hoạt, được sử dụng trong rất nhiều phong cách âm nhạc khác nhau. Nó giữ vai trò quan trọng trong âm nhạc cổ điển, nơi clarinet được phát triển để có dải âm rộng hơn.
Clarinet bắt đầu trở nên nổi bật trong dàn nhạc giao hưởng từ thế kỷ mười tám. Mặc dù là một trong những nhạc cụ được bổ sung muộn nhất vào dàn nhạc, nhưng ngày nay clarinet đã trở thành thành phần không thể thiếu.
Vào đầu thế kỷ hai mươi, clarinet giữ vai trò then chốt trong nhạc jazz Dixieland. Nhạc cụ này tiếp tục tỏa sáng trong kỷ nguyên swing của những năm 1930 và 1940, nhờ các nghệ sĩ như Benny Goodman. Trong thập niên 1950 và 1960, clarinet vẫn là nhạc cụ quan trọng trong sự bùng nổ của jazz.
Ngày nay, clarinet vẫn giữ vị trí quan trọng trong nhạc phim, dù các đoạn solo thường khá ngắn.
9. Clarinet Có Rất Nhiều Đoạn Solo Nổi Tiếng
Solo clarinet trong Rhapsody in Blue của Gershwin
Mỗi thể loại âm nhạc được nhắc đến ở trên đều có những đoạn solo clarinet rất nổi tiếng.
Mozart và Copland đều đã sáng tác các bản concerto cho clarinet, trở thành tác phẩm kinh điển đối với nhiều nghệ sĩ clarinet. Tuy nhiên, đoạn solo clarinet nổi tiếng nhất có lẽ là phần mở đầu của Rhapsody in Blue do George Gershwin sáng tác.
Đoạn solo này nổi tiếng vì độ khó cao, đặc biệt là kỹ thuật glissando đặc trưng, đòi hỏi người chơi phải trượt ngón tay trên các lỗ bấm với tốc độ chính xác, đồng thời điều chỉnh cổ họng vừa đủ để tạo ra âm thanh hoàn hảo.
10. Có Rất Nhiều Nghệ Sĩ Clarinet Nổi Tiếng
Hãy cùng điểm qua một số nghệ sĩ clarinet lừng danh. Benny Goodman, được mệnh danh là “Vua của Swing”, có lẽ là nghệ sĩ clarinet nổi tiếng nhất thế giới. Ông cũng là một nhạc trưởng ban nhạc nổi tiếng và đóng vai trò quan trọng trong cuộc cách mạng jazz.
Trong lĩnh vực âm nhạc cổ điển, Martin Fröst đến từ Thụy Điển và Sabine Meyer đến từ Đức là những nghệ sĩ clarinet rất được ngưỡng mộ.
Trước Fröst và Meyer, Wolfgang Amadeus Mozart không chỉ là một nhà soạn nhạc vĩ đại mà còn đặc biệt yêu thích việc chơi và sáng tác cho clarinet.
Tổng Kết Những Sự Thật Thú Vị Về Clarinet
Và đó là toàn bộ danh sách những sự thật thú vị về clarinet. Hy vọng bạn đã học thêm được những điều mới mẻ. Mong rằng những thông tin này sẽ truyền cảm hứng để bạn cầm lên một cây clarinet và bắt đầu chơi, hoặc khám phá thêm những đoạn solo clarinet nổi tiếng.
Nếu bạn biết thêm những sự thật thú vị nào khác, hãy chia sẻ để chúng tôi bổ sung vào danh sách này.
Xem thêm:
