Đừng Chọn Đàn Piano Cũ Kém Chất Lượng Vì Nghĩ Con Sẽ Mau Chán
Một sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh khi mua đàn piano cho con là chọn những cây đàn cũ giá rẻ, đôi khi chỉ khoảng 5 – 10 triệu đồng. Suy nghĩ này tưởng tiết kiệm, nhưng thực tế lại có thể phá hỏng cả quá trình học nhạc của trẻ.
Phụ huynh thường không muốn đầu tư nhiều tiền vào một cây đàn — vì lo sợ con có thể chán nản giữa chừng — nên việc lựa chọn một cây đàn cũ, rẻ tiền nghe có vẻ hợp lý. Tuy nhiên, một quyết định mua sai lầm ở giai đoạn đầu của quá trình học sẽ rất dễ trở thành lời tiên tri tự ứng nghiệm. Trong nhiều trường hợp, một cây đàn quá cũ, quá nhỏ hoặc chất lượng kém sẽ sớm trở nên vô dụng với người học. Học sinh mới học không có đủ kinh nghiệm để phân biệt giữa kỹ năng kém của mình và chất lượng tệ của cây đàn. Khi bộ cơ đàn không thể điều chỉnh được độ nhạy thích hợp, hoặc dây đàn không thể lên đúng tông, học sinh sẽ không thể tái hiện được bài học đã học, từ đó sinh ra chán nản và bỏ cuộc. Dù luyện tập bao nhiêu đi nữa, một cây đàn tồi cũng không thể giúp cải thiện.
Khi tính thêm các chi phí như vận chuyển, lên dây, sửa chữa; tuổi thọ còn lại ngắn của đàn cũ; không có bảo hành; cần thuê kỹ thuật viên kiểm tra nhiều cây đàn cũ khác nhau — thì việc chọn mua một cây đàn mới hoặc đàn được sản xuất gần đây lại trở thành một món hời trong dài hạn.
Vậy nên, tôi khuyên các gia đình có điều kiện tài chính nên cân nhắc đầu tư vào một cây đàn mới chất lượng tốt, hoặc một cây đàn đã qua sử dụng nhưng không quá 15 năm tuổi. Với những học sinh có năng khiếu, việc nâng cấp lên một cây đàn grand chất lượng cao chưa bao giờ là sai lầm. Nếu chọn đàn cũ, hãy chọn một cây vốn đã tốt ngay từ đầu và đã được phục hồi như mới. Nếu bạn lo con mình sẽ sớm bỏ cuộc, tôi khuyên nên thuê đàn mới trước, kèm theo lựa chọn mua sau. Hầu hết các cửa hàng bán đàn uy tín đều có chương trình cho thuê theo tháng.
Dù mỗi cây đàn cũ đều cần được đánh giá riêng biệt, và có đàn tốt – đàn dở trong mọi thập kỷ, vẫn có một số dòng đàn xuất hiện phổ biến trên thị trường đàn cũ hiện nay mà bạn nên đặc biệt cảnh giác:
Nên Ưu Tiên Đàn Mới Hoặc Đàn Cũ Chất Lượng Tốt
Vậy nên, tôi khuyên các gia đình có điều kiện tài chính nên cân nhắc đầu tư vào một cây đàn mới chất lượng tốt, hoặc một cây đàn đã qua sử dụng nhưng không quá 15 năm tuổi. Với những học sinh có năng khiếu, việc nâng cấp lên một cây đàn grand chất lượng cao chưa bao giờ là sai lầm. Nếu chọn đàn cũ, hãy chọn một cây vốn đã tốt ngay từ đầu và đã được phục hồi như mới. Nếu bạn lo con mình sẽ sớm bỏ cuộc, tôi khuyên nên thuê đàn mới trước, kèm theo lựa chọn mua sau. Hầu hết các cửa hàng bán đàn uy tín đều có chương trình cho thuê theo tháng.
Những Dòng Đàn Cần Cảnh Giác Trên Thị Trường Đàn Cũ
Dù mỗi cây đàn cũ đều cần được đánh giá riêng biệt, và có đàn tốt – đàn dở trong mọi thập kỷ, vẫn có một số dòng đàn xuất hiện phổ biến trên thị trường đàn cũ hiện nay mà bạn nên đặc biệt cảnh giác.
Đàn Upright Cũ
Thông thường cao từ 122 cm đến 152 cm và đã khoảng 100 năm tuổi. Nhiều người mua những cây đàn upright cổ này vì nghĩ chúng có giá trị sưu tầm, rồi nhanh chóng nhận ra điều đó không đúng. Một số người bị hấp dẫn bởi vẻ ngoài của chúng và muốn tận dụng để tìm hiểu về cơ chế đàn, điều này không sai nhưng không nên để học sinh nhỏ tuổi luyện tập trên đó.
Hầu hết những cây đàn đã trăm tuổi mà vẫn còn tồn tại đến nay đều cần được phục chế toàn diện trước khi dùng được cho người học. Nhưng đa phần không đủ giá trị để xứng đáng đầu tư như vậy. Nhiều cây rất khó giữ đúng tông khi lên dây, hoặc cần thay toàn bộ dây, búa đàn, hệ thống giảm âm hoặc bàn đạp hoặc tệ hơn, cần làm lại tất cả các phần đó. Phụ huynh mua những cây đàn xuống cấp như vậy cho con luyện tập sẽ sớm phải đối mặt với hàng loạt lời than phiền và chi phí sửa chữa liên tục. Trong hầu hết các trường hợp, loại đàn này không phù hợp để luyện tập nghiêm túc và nên tránh.
Đàn Piano Nhỏ, Giá Rẻ Sản Xuất Tại Mỹ Trong Thập Niên 1960 – 1980
Giai đoạn này, các hãng đàn Mỹ phải đối mặt với cạnh tranh từ các nhà sản xuất Nhật Bản (sau này có cả Hàn Quốc), vốn bán đàn với giá rẻ hơn. Kết quả là các hãng Mỹ còn lại bắt đầu cắt giảm tối đa chi phí sản xuất. Đặc biệt, các cây đàn nhỏ như spinet được quảng bá rầm rộ nhờ kiểu dáng bên ngoài, nhưng lại hy sinh chất lượng âm thanh.
Spinet, cao từ 91 đến 102 cm, có cơ chế hoạt động gián tiếp (gọi là "drop action"), kết nối với phím đàn thông qua các thanh gỗ hoặc kim loại dài. Hệ cơ này rất khó và do đó rất tốn kém để sửa chữa. Đáng lo ngại hơn, trong thập niên 1950 – đầu 1960, nhiều bộ cơ spinet được lắp các khớp nối làm bằng nhựa — một công nghệ mới vào thời đó — về sau thường bị vỡ. Việc thay toàn bộ khớp nối này có thể tiêu tốn hàng triệu đồng.
Spinet thường là dòng đàn cấp thấp nhất mà một hãng sản xuất, và hầu hết không đáng sửa chữa. Ngay cả khi còn mới, đã được điều chỉnh và lên dây tốt nhất có thể, nhiều cây vẫn chơi rất tệ và âm thanh kém chất lượng.
Làn sóng đầu tiên của các cây đàn thuộc giai đoạn này xuất hiện trên thị trường đàn cũ từ những năm 1980, khi người mua ban đầu bắt đầu nghỉ hưu. Giờ đây, nhiều cây được truyền lại cho thế hệ con cháu, và một đợt tràn lan thứ hai đang xuất hiện. Ngay cả những cây đàn được làm tốt trong thời kỳ này — và đúng là có một vài cây như thế — cũng đã 30 đến 50 năm tuổi, nên gần như chắc chắn cần được phục hồi trước khi dùng để học. Bạn cần thận trọng để phân biệt đàn nào có tiềm năng, đàn nào thì không.
Các Thương Hiệu Nên Tránh
Dưới đây là một số thương hiệu xuất hiện trong giai đoạn từ thập niên 1960 đến 1980 (và cả một vài cái tên trước hoặc sau đó) mà học sinh nên tránh, dù một số có thể chấp nhận được với mục đích sử dụng không chuyên nếu đã được bảo dưỡng kỹ.
Các thương hiệu do Tập đoàn Aeolian (đã phá sản năm 1985) sản xuất:
Aeolian, Bradbury, Cable, Duo Art, George Steck, Hallet, Davis & Co., Hardman, Peck & Co., Henry F. Miller, Ivers & Pond, J. & C. Fischer, Kranich & Bach, Melodigrand, Pianola
Poole, Vose & Sons, Winter & Co.
Các thương hiệu sản xuất tại Mỹ giai đoạn đó:
Betsy Ross (Lester), Brambach (Kohler & Campbell), Currier, Estey, Grand Gulbransen, Hobart M. Cable (Story & Clark), Jesse French (Grand), Kimball, Kincaid (Grand), La Petite (Kimball), Lester, Marantz (Grand/Marantz), Rudolf Wurlitzer (Wurlitzer), Westbrook (Currier)
Các thương hiệu nước ngoài giai đoạn đó:
Belarus (Belarus), Daewoo (Hàn Quốc), Horugel (Hàn Quốc), J. Strauss (nhiều nước), Sojin (Hàn Quốc), Suzuki (Trung Quốc), Tokai (Nhật Bản)
Đàn Sản Xuất Sớm Từ Hàn Quốc Và Trung Quốc
Đàn piano Hàn Quốc sản xuất trước đầu thập niên 1990 và đàn Trung Quốc trước đầu những năm 2000 thường gặp nhiều vấn đề không thể lường trước. Kiểm soát chất lượng lúc đó rất kém, gỗ thường chưa được xử lý đúng cách, khiến phím bị kẹt hoặc vỏ đàn co rút. Linh kiện thay thế cho các đàn này cũng rất khó tìm. Đặc biệt, các cây console nhỏ không có chân (theo kiểu nội thất continental) thường bị phím dính, phím đàn chậm vì thiết kế cơ tệ, và gần như không thể sửa chữa với chi phí thấp.
Lời Kết
Dĩ nhiên, thị trường đàn cũ cũng có nhiều cây đàn chất lượng, bao gồm cả các thương hiệu nổi tiếng, phù hợp với học sinh nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người thiếu kinh nghiệm. Tuyệt đối không nên mua một cây đàn không thể chơi hoặc không thể lên dây đúng, với hy vọng chỉ cần sửa sơ sơ là xong. Hãy yêu cầu kỹ thuật viên báo giá sửa chữa trước khi quyết định mua.
Hầu hết kỹ thuật viên đều từng gặp trường hợp được gọi đến lên dây một cây đàn mới mua, rồi phát hiện ra cây đàn đó... không thể sử dụng được. Việc cây đàn từng được phục hồi cũng không phải lúc nào là ưu điểm. Một cây đàn được phục hồi cách đây 40 năm cũng giống như một cây 40 năm tuổi chưa từng sửa — và nếu việc phục hồi được thực hiện không đúng cách, mọi chuyện có thể còn tệ hơn. Khi một kỹ thuật viên cũ từng "chế biến" lại thông số kỹ thuật quan trọng, việc phục hồi đúng chuẩn sẽ trở nên rất khó khăn.
Đừng đặt quá nhiều niềm tin vào lời quảng cáo từ người bán cá nhân khi chọn mua đàn. Dù họ có ý tốt hay chơi đàn giỏi, họ thường không hiểu rõ về cấu tạo và kỹ thuật đàn piano, và có thể đưa ra thông tin sai lệch hoặc quên mất những chi tiết quan trọng về lịch sử của cây đàn. Hãy thuê một kỹ thuật viên piano kiểm tra kỹ bất kỳ cây đàn nào bạn thực sự muốn mua. Đôi khi, chỉ cần một cuộc điện thoại cũng đủ để xác định liệu cây đàn đó có xứng đáng để cân nhắc hay không. Nếu có, hãy mời kỹ thuật viên đến kiểm tra chi tiết trước khi mua.
Xem Thêm:
