Nếu bạn là độc giả thân quen của chúng tôi, hẳn bạn sẽ biết rằng trong suốt vài năm qua, chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian để khám phá thế giới đầy mê hoặc của các phần mềm piano VST. Và hôm nay chúng ta cùng với Stu Harrison – chuyên gia đánh giá piano và là một “tín đồ” thực thụ trong lĩnh vực VST, đồng hành cùng anh là vợ anh – Annie Bonsignore, một ca sĩ chuyên nghiệp với giọng hát đầy cảm xúc, đồng thời cũng là người cộng tác thường xuyên trong nhiều dự án âm nhạc của Stu sẽ tìm hiểu thêm về phần mềm VST của các hãng piano nổi tiếng.
Annie sẽ đảm nhận một vai trò thú vị: cô sẽ ngẫu nhiên chuyển đổi giữa ba phần mềm piano VST được thu âm vô cùng công phu từ ba thương hiệu nổi tiếng hàng đầu thế giới – Yamaha, Kawai và Steinway. Những model cao cấp góp mặt trong thử nghiệm bao gồm Hamburg Steinway D-274, Shigeru Kawai SK-EX và Yamaha CFX Concert Grand Piano. Nhiệm vụ đặt ra là kiểm tra xem liệu Stu có thể nhận ra sự khác biệt giữa ba cây đàn grand piano này khi anh hoàn toàn không hề biết mình đang chơi và lắng nghe loại nhạc cụ nào.
Đây sẽ là một phép thử tuyệt vời, giúp chúng ta khám phá cách mà những định kiến sẵn có về một nhạc cụ có thể ảnh hưởng đến cảm nhận âm nhạc của chính chúng ta. Bởi trong trường hợp này, Stu sẽ hoàn toàn không biết trước anh đang chơi cây đàn nào, tất cả chỉ dựa trên cảm giác và đôi tai của mình.
Trước khi bước vào phần trải nghiệm chi tiết, hãy cùng điểm qua một số thông tin cơ bản về ba thương hiệu đình đám này cũng như phong cách thiết kế đàn piano của họ.
Yamaha, Kawai, Steinway – Thông Tin Nền Tảng Và Thiết Kế Piano
Hãy bắt đầu bằng việc khám phá những điểm khác biệt đã tạo nên dấu ấn riêng của Yamaha, Steinway và Kawai. Đây là ba trong số những thương hiệu piano nổi tiếng và dễ nhận biết nhất trên thế giới. Khi nhắc đến những cây đại dương cầm cỡ lớn dành cho sân khấu hòa nhạc, các model hàng đầu như Hamburg Steinway Model D, Yamaha CFX và Shigeru Kawai SK-EX luôn nằm trong danh sách lựa chọn hàng đầu của các nghệ sĩ piano chuyên nghiệp khi biểu diễn tại các khán phòng lớn hoặc cùng dàn nhạc giao hưởng.
Cả ba nhà sản xuất piano này, cùng với những cây đàn mang tính biểu tượng kể trên, đều sở hữu một bề dày lịch sử và hành trình phát triển thú vị. Tuy nhiên, với mục đích của bài viết này, điều quan trọng hơn cả chính là tìm hiểu những khác biệt lớn trong thiết kế cũng như chất liệu chế tác đã tạo nên chất âm độc đáo riêng biệt của từng thương hiệu.
Bây giờ, hãy cùng đi sâu tìm hiểu từng cây đàn một cách chi tiết.
Hamburg Steinway Model D
Đa số người chơi piano tại Bắc Mỹ thường quen thuộc với dòng Steinway & Sons Model D được sản xuất tại New York, nơi sử dụng gỗ vân sam Sitka để chế tác bảng cộng hưởng (soundboard). Tuy nhiên, trong bài viết này chúng ta đang nói đến cây Hamburg Steinway Model D Concert Grand Piano được chế tác tại nhà máy Steinway ở Đức. Với dòng đàn này, bảng cộng hưởng sẽ được làm từ gỗ vân sam trắng (white spruce) của Áo hoặc Bavaria. Đây đều là loại gỗ vân sam sinh trưởng chậm ở vùng núi cao, ở độ cao khoảng 700 – 1.000 mét, tương tự như loại gỗ thường được sử dụng trên những cây piano châu Âu cao cấp khác như Bösendorfer hay Steingraeber.
Chất liệu bảng cộng hưởng này đã tạo nên sự khác biệt rõ rệt so với những gì Yamaha và Kawai đang sử dụng. Ngoài ra, Steinway còn có nhiều yếu tố thiết kế đặc trưng khác. Trước hết, hãng sử dụng một lượng lớn gỗ phong cứng Hard Rock Maple trong cả vành trong lẫn vành ngoài, đồng thời trang bị một khối pinblock vô cùng chắc chắn.
Có nhiều điểm trong thiết kế của Steinway khiến nó trở nên độc đáo. Việc sử dụng một lượng lớn gỗ Hard Rock Maple trong vành đàn tạo nên màu sắc âm thanh riêng biệt, thường được mô tả là “âm hòa trộn” (blended tone).
Hamburg Steinway còn sở hữu chi tiết treble bell, và khi kết hợp cùng thiết kế thang âm kép (duplex scale), nó tạo ra trải nghiệm âm vực cao rất đặc biệt với dải treble vang vọng, âm thanh bao phủ cùng độ ngân rõ rệt. Model D cũng nổi tiếng nhờ dải động (dynamic range) cực kỳ ấn tượng – đến mức gần như không thể khiến cây đàn này bị méo tiếng dù chơi ở cường độ mạnh.
Dù không được đánh giá là có bảng màu âm sắc (tonal palette) rộng nhất so với những nhạc cụ đẳng cấp khác, nhưng về khả năng thể hiện dải động và sức mạnh âm thanh lan tỏa, Steinway Model D thực sự xuất sắc. Đây cũng chính là lý do Hamburg Steinway D thường xuyên được nhắc đến trong top 2 hoặc 3 cây đại dương cầm hòa nhạc hàng đầu thế giới.
Những cây piano đến từ nhà máy Hamburg cũng thường được đánh giá cao hơn so với dòng sản xuất tại New York, bao gồm cả các model nổi tiếng như Steinway Model B, Model A và Model M.
Shigeru Kawai SK-EX
Shigeru Kawai SK-EX chịu ảnh hưởng khá nhiều từ di sản thiết kế của Steinway, giống như hầu hết các dòng piano hiện đại khác (một thông tin thú vị là Kawai chính là nhà sản xuất cho dòng Boston – thương hiệu con của Steinway). SK-EX sử dụng cầu đàn (bridges) ép dọc nhiều lớp, tương tự như Steinway, cùng với phần nắp cầu đàn làm từ gỗ phong cứng Hard Rock Maple.
Phần vành đàn cũng được gia công với gỗ phong cứng, dù không nhiều như Steinway, và kết hợp thêm nhiều loại gỗ cứng khác. Điểm khác biệt là SK-EX không sử dụng treble bell, và cách tiếp cận với dải treble cũng khá khác biệt. Ngoài ra, SK-EX sử dụng gỗ vân sam Sitka cho bảng cộng hưởng, giống với Steinway New York nhưng khác với gỗ vân sam Áo hoặc Bavaria của Hamburg Steinway.
Kết quả là SK-EX mang lại một âm sắc không “hòa trộn” như Hamburg Steinway, nhưng đồng thời cũng không quá rõ nét và sắc sảo như âm thanh của C. Bechstein hay Bösendorfer. Âm thanh của SK-EX nằm ở khoảng giữa: tổng thể ấm áp, giàu màu sắc và rất cuốn hút.
Cây đàn này có thể mang đến âm thanh gần gũi, tinh tế khi chơi nhẹ, nhưng cũng có thể bùng nổ mạnh mẽ với âm lượng fortissimo đầy uy lực khi cần. Chính nhờ sự linh hoạt này, SK-EX thường được đánh giá là một nhạc cụ cực kỳ đa năng, và đó cũng là lý do nó được rất nhiều nghệ sĩ yêu thích.
Yamaha CFX
Yamaha CFX lần đầu tiên được ra mắt cách đây vài năm và được xem như bản nâng cấp thế hệ mới của mẫu đàn CFIIIS Concert Grand Piano – cây đàn flagship trước đó trong dòng CF Series 9 foot của Yamaha.
Tuy nhiên, trong quá khứ, CFIIIS thường được đánh giá là vẫn kém một bậc so với Steinway hay Shigeru Kawai. Với sự xuất hiện của CFX, Yamaha đã đưa cây đàn này lên một tầm cao mới, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với hai mẫu đại dương cầm hòa nhạc hàng đầu kia nhờ những cải tiến vượt bậc về thông số kỹ thuật, đáp ứng chuẩn mực mà người chơi mong đợi từ một nhạc cụ cao cấp.
Ví dụ, Yamaha đã lựa chọn gỗ vân sam châu Âu chất lượng cao để chế tác bảng cộng hưởng, đồng thời áp dụng kỹ thuật ép dọc nhiều lớp cho cầu đàn. Phần vành đàn được chế tạo từ sự kết hợp giữa gỗ sồi beech và gỗ gụ mahogany, tạo nên trải nghiệm âm sắc độc đáo trong hệ thống mà hãng gọi là Acoustic Resonance System.
Ngoài ra, dây đàn và dây bass cũng được cải tiến về chất liệu, trong khi thiết kế búa đàn được nâng cấp toàn diện. Đặc biệt, Yamaha đã phát triển một loại chất liệu thay thế ngà voi vô cùng chân thực mang tên Ivorite cho phím trắng, kết hợp cùng lớp phủ mờ tinh tế trên phím đen, mang đến cảm giác chạm tự nhiên và thoải mái cho nghệ sĩ.
Kết quả là Yamaha CFX cho ra âm thanh vẫn nghiêng về dải sáng của phổ âm, nhưng các dải trung (middle partials) trở nên hiện diện rõ ràng hơn nhiều so với thế hệ trước. Tổng thể, đây là chất âm tự nhiên và cân bằng hơn hẳn so với những gì Yamaha từng đạt được trước đây.
Đáng chú ý, Yamaha CFX còn có phiên bản Disklavier Enspire Pro (DCFX), cho phép người dùng ghi âm và phát lại trực tiếp trên đàn, giống như một cây piano kỹ thuật số hiện đại nhưng vẫn giữ nguyên chất lượng của đại dương cầm hòa nhạc.
So Sánh Piano VST
Như đã đề cập ở trên, chúng tôi không chơi trực tiếp những cây đàn grand piano acoustic thật trong showroom, mà thay vào đó là sử dụng phiên bản VST. Với Hamburg Steinway Model D và Yamaha CFX, chúng tôi dùng Vienna Symphonic Libraries Synchron Engine, trong khi với SK-EX, chúng tôi sử dụng SK-EX Rendering Engine của Kawai NOVUS NV5. Công nghệ này kết hợp giữa bộ mẫu âm thanh đa kênh (multi-channel sample) của SK-EX cùng một hệ thống mô phỏng cộng hưởng, mang đến trải nghiệm âm thanh cực kỳ chân thực.
Hiệu ứng vang (reverb) được thiết lập gần như tương đồng ở cả ba mẫu, và chúng tôi cũng cố gắng tinh chỉnh các thông số sao cho công bằng nhất có thể.
Phần Thử Nghiệm Mù Của Stu
Chúng tôi khuyến khích bạn xem video để trực tiếp chứng kiến và lắng nghe phần thử nghiệm mù (blind playtest) đầy thú vị này. Kết quả cuối cùng, Stu đã đoán đúng 9 trên 10 lần. Chỉ duy nhất ở lượt đầu tiên, anh nhầm Hamburg Steinway D với SK-EX, nhưng sau đó đã nhanh chóng nhận ra sự khác biệt và điều chỉnh lại câu trả lời.
Điều này cho thấy không chỉ kỹ năng và kinh nghiệm dày dạn của Stu trong việc chơi piano, mà còn khẳng định sự khác biệt rõ ràng giữa ba mẫu đàn VST khi phần thử nghiệm mù vẫn mang lại độ chính xác cao như vậy.
Xếp Hạng Của Annie Từ Góc Nhìn Ca Sĩ
Trong phần sau của video, bạn sẽ được nghe nữ ca sĩ chuyên nghiệp Annie Bonsignore hát cùng với từng mẫu piano VST, đồng thời chia sẻ cảm nhận cá nhân về mức độ phù hợp của mỗi nhạc cụ khi kết hợp với giọng hát.
Kết quả, Annie đánh giá Shigeru Kawai SK-EX cao nhất nhờ sự ấm áp và dải động phong phú, rất hài hòa với giọng ca con người. Xếp thứ hai là Yamaha CFX, mà cô cũng rất thích tổng thể, nhưng cảm giác nó hơi sáng quá mức và đôi lúc gợi nhớ đến chất âm của upright piano.
Ở vị trí thứ ba là Hamburg Steinway D, bởi theo Annie, nó chưa thật sự phù hợp để tôn lên những đường nét tự nhiên của giọng hát.
Kết Luận
Cảm ơn bạn đã theo dõi đến cuối bài viết! Đây là một thử nghiệm vô cùng thú vị khi so sánh ba mẫu đàn grand piano hòa nhạc tuyệt vời: Hamburg Steinway D, Shigeru Kawai SK-EX và Yamaha CFX. Chúng tôi hy vọng bạn đã có thêm góc nhìn hữu ích và nhiều cảm hứng từ cuộc trải nghiệm này.
Xem Thêm:
