Dù bạn là một nghệ sĩ sáo kinh nghiệm hay chỉ mới bắt đầu, luôn có điều mới mẻ để khám phá về nhạc cụ này. Bạn có biết, ví dụ, rằng sáo là một trong những nhạc cụ cổ xưa nhất trên thế giới không?
Việc tìm hiểu lịch sử phong phú, sự phát triển và những sự thật khác về sáo sẽ giúp bạn trân trọng hơn âm thanh tuyệt vời của nhạc cụ này. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá một số sự thật thú vị về gia đình nhạc cụ sáo. Đây có thể là điểm khởi đầu lý tưởng để tìm hiểu thêm, hoặc đơn giản chỉ là cơ hội để biết một vài thông tin thú vị. Hãy bắt đầu nào!
1. Sáo “Có Thể” Là Nhạc Cụ Cổ Nhất Thế Giới!
Một khẳng định táo bạo, nhưng theo các nhà sử học, sáo rất có thể là nhạc cụ cổ nhất trên thế giới. Năm 1995, một hiện vật được phát hiện tại di chỉ khảo cổ Divje Babe ở Slovenia mà các chuyên gia tin rằng đó là một cây sáo do người Neanderthal sử dụng. Nhạc cụ này được cho là làm từ xương đùi gấu hang, có các lỗ âm được khắc sẵn. Sáo cổ này được ước tính có tuổi đời khoảng 50.000 đến 60.000 năm.
2. Sáo Không Luôn “Đẹp Mắt”
Sáo xuất hiện trong nhiều truyền thuyết Hy Lạp, bao gồm câu chuyện về việc nữ thần Athena “phát minh” ra sáo. Khi Athena “thổi sáo hết sức mình”, khuôn mặt bà bị biến dạng và vẻ đẹp của bà bị ảnh hưởng, nên bà đã ném cây sáo mà mình tạo ra đi. Một giải pháp khá cực đoan!
3. Sáo Từng Được Dùng Cho Các Vị Thần
Trái ngược với quan điểm của người Hy Lạp cổ đại, người Hindu tin rằng sáo có sức mạnh tâm linh và so sánh nó với các vị thần. Vị thần Krishna thường được miêu tả đang thổi sáo, và người ta tin rằng âm thanh từ cây sáo của ngài đã khiến các thiếu nữ ra nhảy múa cùng ngài!
4. Sáo Không Luôn Như Ngày Nay
Sáo concert hiện đại có cơ chế phức tạp với các khóa, miếng đệm và lò xo; nhưng trong thời cổ đại, sáo chỉ được làm từ xương hoặc gỗ, bao gồm một ống với các lỗ. Từ xương đùi gấu hang đến những cây sáo hiện đại, nhạc cụ này đã tiến hóa vượt bậc theo thời gian.
5. Sáo Không Chỉ Là Kim Loại Bóng Loáng
Chúng ta phải cảm ơn Theobald Boehm, một thợ làm sáo vĩ đại thế kỷ 19, về những cải tiến trong thiết kế sáo. Ông tạo ra cơ chế khóa hiện đại và cải thiện độ chuẩn tông của nhạc cụ. Boehm sử dụng bạc Đức chất lượng cao cho sáo của mình vì ông tin rằng nó mang lại âm thanh tốt nhất. Ngày nay, sáo được làm từ các kim loại quý như niken, mạ bạc, bạc ròng, vàng, thậm chí bạch kim, và giá cả của chúng phản ánh chất liệu này. Trước đây, sáo làm từ xương và gỗ, và hiện nay còn có cả phiên bản nhựa dành cho người mới học.
6. Sáo Hay Kèn Gỗ (Recorder)?
Sáo có mối quan hệ gần với kèn gỗ, nhưng nhạc cụ mà chúng ta thường gọi là sáo thực ra là sáo ngang, được cầm ngang cơ thể. Nhạc cụ mà ta nghĩ là kèn gỗ cũng là một dạng sáo, nhưng được cầm trước cơ thể và thổi qua miệng. Chúng dường như khác biệt hoàn toàn, nhưng xuất phát điểm lại giống nhau, và thuật ngữ “sáo” từng được dùng để chỉ cả hai loại nhạc cụ này cho đến khoảng thế kỷ 17
7. Có Nhiều Loại Sáo Khác Nhau
Bạn có biết rằng sáo concert chỉ là một thành viên trong gia đình nhạc cụ sáo không? Trong suốt lịch sử, sáo đã được làm với nhiều kích thước khác nhau để chơi ở các cung nhạc khác nhau. Ngày nay, mặc dù sáo đã hoàn toàn diatonic, nhưng các kích thước khác vẫn tồn tại để bao phủ một dải cao độ rộng hơn. Những loại chính bao gồm sáo bass, sáo alto và sáo piccolo, cùng với sáo contrabass và sub-contrabass. Sáo piccolo và sáo concert là thành viên thường trực của dàn nhạc giao hưởng hiện đại, trong khi sáo alto thỉnh thoảng xuất hiện. Sáo bass và contrabass thường được dùng trong các dàn sáo chuyên biệt, tạo ra âm thanh phong phú và đa dạng.
8. Có Nhiều Nghệ Sĩ Sáo Nổi Tiếng
Những người chơi sáo còn được gọi là flautist, flutist, flutenist, thậm chí là flutterer. Nghệ sĩ sáo nổi tiếng James Galway cũng trở nên phổ biến với biệt danh “người đàn ông với cây sáo vàng” vì vào những năm 1970, sáo vàng rất hiếm và cây sáo của ông được đồn đoán có giá trị hơn 4.000 bảng Anh. Những “flutterer” nổi tiếng khác mà bạn có thể đã nghe tên bao gồm Henry VIII, Halle Berry, Alanis Morissette, Gwen Stefani, Tina Fey, Leonardo Da Vinci, Tổng thống George Washington và Tổng thống James Madison.
9. Sáo Được Chơi Trên Toàn Thế Giới
Sáo là nhạc cụ được chơi khắp thế giới, từ Canada đến Argentina và từ Australia đến miền Bắc Siberia. Thậm chí, sáo từng được chơi ở cả Antarctica vào những năm 1970. Các loại sáo này rất đa dạng, bao gồm sáo ngang như sáo Ireland và sáo cầm trước cơ thể như shakuhachi của Nhật Bản hay sáo của người Mỹ bản địa. Ngoài ra còn có sáo pan đến từ Hy Lạp, châu Mỹ, châu Phi, Thái Lan và vùng Thái Bình Dương; cũng như các loại sáo tre như sáo dizi của Trung Quốc và bansuri từ Nam Á.
10. Sáo Là Nhạc Cụ Thật Sự Độc Đáo
Sáo là nhạc cụ độc đáo vì nhiều lý do. Đây là thành viên duy nhất trong họ nhạc cụ gõ hơi mà thường không làm bằng gỗ, và nó không có lưỡi gà. Sáo cũng là nhạc cụ duy nhất được cầm ngang và thổi mà không cần miệng phím (mouthpiece). Âm thanh trên sáo được tạo ra bằng cách thổi ngang qua lỗ, chứ không thổi xuống lỗ, điều này đòi hỏi người biểu diễn phải có kỹ năng cao. Vì lý do này, nhiều nghệ sĩ sáo cho rằng sáo khó chơi hơn các nhạc cụ hơi khác, nhưng đây chắc chắn là một vấn đề còn gây tranh cãi!
11. Sáo Là Nhạc Cụ Đa Năng
Âm nhạc cổ điển phương Tây chỉ là phần nổi của tảng băng đối với sáo. Sáo cũng xuất hiện trong jazz, nhạc pop, nhạc dân gian và nhạc thế giới, cũng như trong các bộ phim, cả như nhạc cụ độc tấu và trong các dàn nhạc nhỏ hoặc lớn. Sáo thực sự đa năng, có thể ngân vang trên dàn nhạc trong một bản giao hưởng lãng mạn, chơi trong ban nhạc diễu hành, hoặc độc tấu tại Ronnie Scott’s. Không giống nhiều nhạc cụ khác, sáo có thể gói gọn trong một hộp nhỏ gọn và dễ dàng di chuyển, khiến nó trở thành lựa chọn lý tưởng cho nhạc sĩ đi biểu diễn.
12. Có Những Kỷ Lục Thế Giới Về Sáo Và Nghệ Sĩ Sáo
Trong những năm gần đây, đã có một số kỷ lục thế giới thực sự ấn tượng liên quan đến sáo. Vào tháng 12 năm 2014, Jay Bhayani, Charunsudan Atri và Bharat Sinh Parmar đã tạo ra cây sáo lớn nhất từng được biết đến. Nhạc cụ này dài 3,63 mét và được dùng để chơi Quốc ca Ấn Độ tại một sự kiện công cộng. Vào tháng 3 năm 2024, đến lượt Naitik Khambhadiya lập kỷ lục khi chơi sáo không ngừng trong 30 giờ, 30 phút và 30 giây!
Tổng Kết
Tổng kết các sự thật về sáo, có rất nhiều điều thú vị về nhạc cụ này, nhưng những thông tin trên chắc chắn là những điểm nổi bật nhất. Có nhạc cụ nào khác có thể tự hào là cổ xưa nhất thế giới, thật sự quốc tế, đa năng, dễ di chuyển, đẹp, độc đáo và thậm chí phá kỷ lục hay không?
Chúng tôi hy vọng tất cả các “flutterer” ngoài kia đã thích thú khi đọc những sự thật hấp dẫn này, và hãy chia sẻ với chúng tôi nếu bạn biết thêm những thông tin thú vị khác.
Xem thêm:
