Trong bài viết hôm nay, chúng ta sẽ cùng khám phá về đàn piano upright – đúng nghĩa là mọi điều bạn cần biết về loại đàn này. Nếu bạn đang tìm kiếm một cây piano upright để sở hữu, thì đây chính là bài viết dành riêng cho bạn.
Chúng tôi sẽ không chỉ cho bạn nên mua cây đàn nào hay cần chi bao nhiêu tiền, nhưng chúng tôi sẽ giúp bạn nắm rõ tất cả những yếu tố quan trọng tạo nên sự khác biệt giữa các dòng upright piano. Bài viết sẽ đề cập chi tiết đến mức giá, kích thước, đặc điểm khác nhau giữa từng cây đàn, và cuối cùng là những gợi ý để bạn có thể lựa chọn được cây piano upright hoàn hảo nhất cho mình.
Từ năm 2020 đến nay, số lượng đàn piano upright thuộc phân khúc tầm trung và cao cấp bán ra tại Canada đã tăng gần gấp đôi.
Điều này khiến nhiều người không khỏi đặt ra câu hỏi: Tại sao lại có xu hướng này? Những yếu tố nào đang thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ ấy? Và song song với đó là một thắc mắc thường gặp khác: “Tại sao tôi nên mua một cây piano upright có mức giá ngang bằng với một cây piano baby grand?” Trong suy nghĩ truyền thống, phần lớn mọi người đều tin rằng nếu đủ khả năng để mua piano baby grand, thì đó luôn là lựa chọn ưu tiên, cả về mặt thẩm mỹ lẫn âm nhạc.
Tuy nhiên, có nhiều lý do thực tế đang khiến người chơi nhạc ngày càng ưu ái những cây upright piano cao cấp. Đáng chú ý nhất là hàng loạt yếu tố âm nhạc cho thấy upright piano hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn thay thế tuyệt vời. Và đó cũng chính là nơi chúng ta sẽ bắt đầu trước khi đi vào phần tổng quan chi tiết về đàn piano upright.
Tổng Quan Chung
Không Gian
Lý do đầu tiên khiến nhiều người lựa chọn đàn piano upright chính là vấn đề không gian. Ngày càng có nhiều người sống trong những căn hộ đô thị nhỏ, đặc biệt là nhà phố chồng tầng. Những ngôi nhà dạng này tất nhiên đi kèm với rất nhiều cầu thang. Đàn piano grand không chỉ chiếm nhiều diện tích mà còn rất khó khăn để vận chuyển vào trong các căn hộ hoặc chung cư nhiều tầng.
Những Đổi Mới Trong Thiết Kế
Một lý do khác là trong những năm gần đây, sự đổi mới trong thiết kế đàn upright diễn ra mạnh mẽ hơn hẳn so với dòng grand. Một bước tiến nổi bật chính là sự phát triển của các mẫu đàn upright lai (hybrid) và upright yên lặng (silent). Dù ở piano grand cũng có những phiên bản hybrid và silent, nhưng các cải tiến gần đây chủ yếu tập trung ở dòng upright. Bên cạnh đó, piano grand hybrid thường có mức giá rất cao.
Và bây giờ, hãy cùng nhìn tổng thể về đàn upright piano.
Kích Thước Đàn Upright
Đàn piano upright acoustic có nhiều kích thước khác nhau. Thông thường, chiều cao bắt đầu từ khoảng 107 cm (thường được gọi là piano console), và tăng dần từng 2,5 cm cho đến khoảng 137 cm. Những kích thước phổ biến mà bạn thường bắt gặp là 112 cm, 117 cm và 122 cm – đây cũng là chiều cao tiêu chuẩn của các mẫu upright chuyên nghiệp nổi tiếng như Yamaha U1 và Kawai K-300.
Yamaha U3 với chiều cao 132 cm cũng là một trong những dòng piano upright được ưa chuộng, và một số mẫu đàn upright cao cấp của Đức có thể đạt tới 137 cm.
Mặc dù bạn không thể chỉ dựa vào kích thước thùng đàn để kết luận tuyệt đối về thiết kế dây, độ dài dây hay kích thước bảng cộng hưởng, nhưng nhìn chung, chiều cao đàn là một chỉ số quan trọng để đánh giá độ vang và sức mạnh âm thanh của piano upright.
Các Mức Giá Đàn Upright
Đàn Upright Đã Qua Sử Dụng
Vậy, bạn có thể mong đợi mức giá nào khi mua đàn upright trên thị trường cá nhân hoặc từ nhà bán lẻ? Ở mức thấp nhất, bạn có thể tìm thấy những cây đàn cũ được tặng miễn phí. Thường đây là những mẫu upright nhỏ, vỏ gỗ, do các thương hiệu Bắc Mỹ như Baldwin hay Heintzman sản xuất từ 50 đến 100 năm trước.
Upright Miễn Phí
Một cây upright miễn phí thuộc loại này thường không mang lại trải nghiệm âm nhạc tốt. Trong nhiều trường hợp, nếu bỏ qua định kiến “acoustic luôn hơn digital”, thì một cây piano điện giá khoảng 25 triệu VNĐ thậm chí sẽ cho bạn chất lượng chơi tốt hơn so với một upright cũ miễn phí, đặc biệt là khi đó là dòng spinet piano.
Khoảng 25–100 Triệu VNĐ
Trong tầm giá này, bạn sẽ bắt gặp các mẫu piano đã qua sử dụng đến từ Hàn Quốc, Indonesia và Nhật Bản. Đây là những dòng đàn như Yamaha U1, Yamaha B Series, Kawai K3, Samick, Young Chang… được sản xuất từ đầu những năm 1970 trở đi.
Thị trường cho phân khúc này rất sôi động, đặc biệt với các mẫu upright của Kawai và Yamaha. Bạn hoàn toàn có thể tìm được những cây đàn chất lượng với mức giá hợp lý, dù sẽ không có sự an tâm về bảo hành như khi mua đàn mới.
Khoảng 125–500 Triệu VNĐ
Ít phổ biến hơn, nhưng bạn có thể tìm thấy những cây upright cao cấp đã qua sử dụng hoặc các mẫu đàn upright thủ công đỉnh cao nằm trong khoảng giá này.
Tất nhiên, bất kỳ ai bỏ ra trên 500 triệu VNĐ để mua một cây upright cũ chắc chắn đang tìm kiếm một dòng đàn rất đặc biệt – vốn có giá hơn 1 tỷ VNĐ khi mua mới.
Đàn Upright Mới
Khoảng 100–250 Triệu VNĐ
Đàn upright mới thường bắt đầu từ khoảng 100 triệu VNĐ, thường là các mẫu 112 cm (hay còn gọi là studio piano) sản xuất tại Indonesia hoặc Trung Quốc. Nếu chọn sản phẩm từ những thương hiệu uy tín như Kawai hoặc Yamaha, bạn có thể kỳ vọng vào một cây đàn cơ khí ổn định, âm sắc đồng đều và khả năng giữ dây tốt. Tuy chưa đạt độ tinh tế về âm sắc, nhưng đây là lựa chọn lý tưởng cho người mới bắt đầu, đủ để phát triển kỹ thuật và có trải nghiệm âm nhạc trọn vẹn.
Khoảng 250–375 Triệu VNĐ
Khi bước lên khoảng 250 triệu VNĐ, bạn sẽ thấy các mẫu đàn cao hơn – từ 117 cm, 122 cm đến 127 cm. Bên cạnh đó, chất lượng vật liệu và thiết kế cũng được cải thiện. Nhiều cây trong phân khúc này phù hợp cho cả gia đình lẫn trường học hoặc các cơ sở đào tạo.
Ở mức giá này, bạn cũng bắt đầu gặp những mẫu piano hybrid – tức là đàn được sản xuất kết hợp giữa các nhà máy châu Âu và Trung Quốc. Người dùng đánh đổi lợi thế lắp ráp tại Nhật để nhận được vật liệu và thiết kế cao cấp hơn, nhưng chi phí giảm nhờ công đoạn sản xuất tại Trung Quốc.
Khoảng 375–500 Triệu VNĐ
Đây là khoảng giá lý tưởng cho những ai mong muốn sự cân bằng hoàn hảo giữa âm sắc cao cấp, vật liệu chất lượng và tay nghề chế tác ngang tầm với các nhà máy Nhật Bản. Các mẫu trong phân khúc này thường được sản xuất tại châu Âu, điển hình là Cộng Hòa Séc, Ba Lan hoặc thậm chí Đức. Những cây đàn này hoàn toàn có thể sánh ngang, thậm chí vượt qua piano baby grand cùng tầm giá về khả năng biểu diễn.
Từ 500 Triệu VNĐ Trở Lên
Khi bước qua mức giá 500 triệu VNĐ, đây trở thành thị trường của những người chơi sành sỏi. Chủ yếu là các mẫu piano upright châu Âu hoặc Mỹ, với chất lượng âm thanh tuyệt vời, cảm ứng phím tinh tế và thiết kế mang tính biểu tượng.
Mức giá này có thể kéo dài từ 500 triệu đến 1,5–1,7 tỷ VNĐ cho những cây upright đắt nhất thế giới như C. Bechstein Concert 8 hay Steinway & Sons K-132 sản xuất tại Hamburg.
Đó là toàn cảnh về các mức giá của piano upright hiện có trên thị trường. Tiếp theo, hãy cùng bàn về sự khác biệt giữa đàn sản xuất hàng loạt và đàn chế tác thủ công.
Đàn Upright Sản Xuất Hàng Loạt So Với Đàn Thủ Công
Thực ra, khái niệm “handmade” (thủ công) đôi khi có phần gây hiểu nhầm, bởi hầu hết đàn piano sản xuất tại nhà máy cũng có sự tham gia nhất định của bàn tay con người, và ngược lại, ngay cả những cây piano thủ công cũng có sự hỗ trợ của máy móc hiện đại.
Một cách chính xác hơn để phân loại là sản xuất giới hạn so với sản xuất hàng loạt, trong đó, những cây đàn sản xuất giới hạn thường mất nhiều thời gian chế tác hơn.
Phần lớn các cây upright được gắn nhãn thủ công đều kết hợp công nghệ tự động hóa với khâu lắp ráp, tinh chỉnh hành động (action), tạo dáng bảng cộng hưởng, và gia công mộc để tối ưu khả năng vang của toàn bộ vật liệu âm học. Công đoạn này thường tốn rất nhiều thời gian của một hoặc nhiều thợ lành nghề.
Thời Gian Chế Tạo
Sự khác biệt về thời gian chế tạo là vô cùng lớn. Một cây upright sản xuất hàng loạt với giá khoảng 100 – 125 triệu VNĐ chỉ cần từ 30 đến 50 giờ để hoàn thiện.
Trong khi đó, một cây C. Bechstein Concert 8 – mẫu upright thủ công hàng đầu – cần tới hơn 300 giờ chế tác.
Chính lượng thời gian khổng lồ này tạo nên sự khác biệt về âm thanh: bảng cộng hưởng được tinh chỉnh kỹ lưỡng, bộ cơ được điều chỉnh đến mức gần như hoàn hảo, và từng chiếc búa đàn được voicing (tạo âm) tỉ mỉ để mỗi nốt nhạc đều đạt độ ngân vang tối đa. Ở đẳng cấp này, toàn bộ thùng đàn cũng trở thành một bộ cộng hưởng âm thanh bổ sung.
Đó chính là sự khác biệt cơ bản giữa đàn upright sản xuất hàng loạt và đàn chế tác thủ công. Giờ hãy cùng tìm hiểu thêm về sự khác nhau theo quốc gia sản xuất.
Xuất Xứ Quốc Gia
Một câu hỏi phổ biến khác mà người mua thường đặt ra là: đàn piano upright Mỹ, châu Á hay châu Âu khác nhau ở điểm nào? Xuất xứ có ảnh hưởng đến hiệu suất âm nhạc hoặc chất lượng chế tác hay không?
Đàn Upright Sản Xuất Tại Mỹ
Tại Mỹ hiện nay chỉ còn 3 thương hiệu sản xuất upright: Charles Walter, Mason & Hamlin, và Steinway.
Điểm chung của piano upright Mỹ, cũng giống như grand piano Mỹ, là âm sắc thiên về dải trung, với sự sử dụng nhiều gỗ phong (maple) và các loại gỗ cứng khác, làm nổi bật tần số trung. Piano Mỹ thường có dải động lớn và cũng nổi tiếng với thiết kế ngoại thất đẹp mắt.
Tuy nhiên, nhược điểm của upright Mỹ là bộ cơ (action) chưa thực sự tinh tế, độ kiểm soát âm không cao và âm sắc giữa các dải từ trầm đến cao thiếu sự đồng nhất. Dẫu vậy, nếu bạn yêu thích chất âm đặc trưng kiểu Mỹ, thì khó có nơi nào khác thay thế được.
Đàn Upright Sản Xuất Tại Châu Á
Khi nói đến piano châu Á, không thể gom tất cả vào một đặc điểm chung. Lý do là bởi:
Trung Quốc sản xuất cả những cây upright giá rẻ chất lượng thấp, lẫn những cây cao cấp từ các nhà máy hiện đại.
Nhật Bản có thị trường piano phát triển hơn 100 năm, nổi bật với Yamaha và Kawai – vốn rất ổn định về chất âm. Kawai thường có âm sắc ấm áp, trầm sâu, trong khi Yamaha sáng hơn, giàu lực tấn công hơn.
Hàn Quốc từng có thị trường mạnh nhưng hiện đã suy giảm, sản xuất dần chuyển sang Indonesia.
Indonesia hiện nay có nhiều dòng upright ổn định ở phân khúc trung cấp.
Tóm lại, không thể nói có một “chất âm châu Á” duy nhất, bởi sự đa dạng quá lớn trong thiết kế, vật liệu và phong cách chế tác.
Đàn Upright Sản Xuất Tại Châu Âu
Các cây upright châu Âu thường được chế tác bằng vật liệu cao cấp: nỉ búa chất lượng cao hơn, gỗ vân sam (spruce) thượng hạng cho bảng cộng hưởng, và bộ cơ được tinh chỉnh tỉ mỉ.
Kết quả là đàn có âm sắc chính xác hơn, đồng đều trên toàn dải, cảm ứng phím tinh tế và tuổi thọ cao. Đây là lựa chọn ưu tiên của nhiều nghệ sĩ biểu diễn và các học viện âm nhạc.
Cách Chọn Đàn Piano Upright
Upright So Với Hybrid Digital
Khi chọn mua đàn, câu hỏi đầu tiên bạn cần đặt ra là: chọn upright acoustic truyền thống hay upright hybrid digital?
Hybrid là sự kết hợp giữa đàn acoustic và các thành phần kỹ thuật số. Ví dụ, Kawai K300 Aures có bảng điều khiển kỹ thuật số gắn bên hông, cho phép bạn tắt tiếng đàn, cắm tai nghe và chơi trong im lặng. Đây là một tính năng tuyệt vời với những ai sống trong căn hộ, nhưng sẽ làm giá đàn tăng thêm khoảng 125 triệu VNĐ.
Độ Rõ Của Âm Trầm
Một trong những điểm yếu thường thấy ở upright là âm trầm thiếu rõ ràng do dây đàn ngắn hơn grand piano.
Khi chọn đàn, hãy tìm cây upright có âm trầm sáng rõ. Không nhất thiết phải chọn đàn cao 132 cm, bởi vẫn có những cây thấp hơn nhưng xử lý dải trầm rất tốt.
Điểm Chuyển Dây (Break)
Đây là vùng chuyển từ dây thép sang dây quấn đồng. Nếu thiết kế không chuẩn, vùng này sẽ tạo ra âm thanh gắt và kim loại. Vì vậy, khi thử đàn, hãy chú ý đến sự mượt mà của dải chuyển tiếp này.
Bộ Cơ (Action)
Có bộ cơ làm hoàn toàn bằng gỗ, có loại kết hợp gỗ và vật liệu tổng hợp. Ngày nay, phần lớn giới chuyên môn đều công nhận rằng bộ cơ tổng hợp cao cấp có thể mang lại trải nghiệm âm nhạc ngang, thậm chí vượt gỗ giá rẻ, đồng thời bền bỉ và ít cần bảo trì hơn.
Khi thử đàn, hãy chơi ở nhiều mức cường độ – nhẹ, vừa và mạnh – để cảm nhận độ phản hồi. Đặc biệt, hãy thử chơi nhanh ở mức âm lượng nhỏ để kiểm tra độ chính xác – điều mà nhiều upright giá rẻ khó làm được.
Độ Rõ Của Âm Cao
Một yếu tố quan trọng khác là độ rõ trong dải cao. Do dây đàn ngắn, upright đòi hỏi độ tinh chỉnh cực cao để tránh rè hoặc méo tiếng. Upright cao cấp sẽ có dải cao trong trẻo, không méo khi chơi lớn, trong khi đàn kém chất lượng dễ bị nhiễu và chói gắt.
Sự Khác Biệt Giữa Các Mẫu Upright Piano
Tại sao cùng cao 122 cm, có cây upright giá 200 triệu VNĐ, nhưng cũng có cây lên đến 750 triệu VNĐ? Sự khác biệt nằm ở khoảng 8–9 thành phần chính.
Kết Cấu Thùng Đàn Và Cột Sau (Back Post)
Cột sau và kết cấu thùng đàn tạo nên sự chắc chắn cho cây đàn. Ở các dòng cao cấp như C. Bechstein, Bösendorfer, Steingraeber, thùng đàn còn được thiết kế để tham gia vào quá trình cộng hưởng âm thanh, chứ không chỉ để chống lực căng dây.
Cầu Đàn (Bridge)
Có nhiều loại cầu: nguyên khối, cầu gỗ cứng có nắp, cầu gỗ ghép nhiều lớp theo chiều dọc (loại đắt nhất). Cầu đàn càng chất lượng thì năng lượng từ dây truyền đến bảng cộng hưởng càng hiệu quả.
Bảng Cộng Hưởng (Soundboard)
Laminated spruce: bền và ổn định hơn, nhưng khả năng cộng hưởng kém.
Solid spruce: được dùng cho upright trung – cao cấp, âm thanh vang và giàu độ ngân hơn.
Ngoài ra còn có thiết kế tapered soundboard – bảng cộng hưởng được mài mỏng dần về mép, giúp rung động mạnh hơn, ngay cả khi kích thước nhỏ. Đây là kỹ thuật cao cấp, hiếm thấy ở đàn giá rẻ. Về gỗ, Sitka spruce (phổ biến, giá rẻ, âm ấm nhưng ít ngân) thường dùng ở đàn phổ thông, còn White spruce (Alaska, Áo – đắt hơn, vân gỗ dày, âm sáng, ngân lâu) dùng cho đàn cao cấp.
Agraffes
Đây là chi tiết cơ khí thường chỉ có trên upright cao cấp, giúp căn chỉnh dây chính xác hơn, loại bỏ những cộng hưởng sai lệch. Upright giá thấp thường dùng pressure bar thay thế, nhưng hiệu quả kém hơn.
Bộ Cơ (Action Refinement)
Đàn upright càng đắt, bộ cơ càng được tinh chỉnh kỹ, cả về thiết kế lẫn thời gian điều chỉnh trong nhà máy. Đây là yếu tố quyết định cảm giác phím và độ chính xác khi chơi.
Cảm ơn bạn đã theo dõi đến cuối bài viết dài này! Hy vọng rằng những chia sẻ trên đã mang lại cho bạn cái nhìn rõ ràng, chi tiết và hữu ích về đàn piano upright.
Xem Thêm:
