Giống như hầu hết các nhạc cụ hơi, cách chúng ta tạo ra âm thanh khiến không khí và hơi ẩm liên tục được thổi xuyên qua thân kèn saxophone. Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến sự tích tụ của bụi bẩn và vi khuẩn, từ đó gây ra hàng loạt vấn đề cho nhạc cụ và trong một số trường hợp hiếm gặp, còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người chơi. Chính vì vậy, việc chủ động chăm sóc saxophone là vô cùng quan trọng, đồng thời xây dựng một thói quen tích cực về vệ sinh, bảo dưỡng và bảo quản nhạc cụ.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cùng bạn tìm hiểu các bước cần thực hiện để giữ cho cây saxophone của bạn luôn ở trạng thái tốt nhất trong thời gian dài nhất có thể. Việc thỉnh thoảng phải mang nhạc cụ đến thợ sửa chữa chuyên nghiệp là điều không thể tránh khỏi, nhưng nếu bạn làm theo những hướng dẫn được trình bày dưới đây, bạn sẽ có thể tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể bằng cách hạn chế số lần sửa chữa, đồng thời đảm bảo cây saxophone của mình luôn mang lại cảm giác chơi tốt và âm thanh tuyệt vời trong suốt quá trình sử dụng.
Những Dụng Cụ Cần Chuẩn Bị
Mặc dù bạn có thể đã sở hữu sẵn một số vật dụng – có thể là do chúng được đi kèm trong hộp đàn khi mua saxophone hoặc là những đồ dùng quen thuộc trong gia đình – tuy nhiên vẫn có một vài món bạn cần mua thêm tại các cửa hàng nhạc cụ chuyên dụng. Tin vui là không có món nào thực sự đắt đỏ.
Những vật dụng thiết yếu để giữ saxophone luôn sạch sẽ bao gồm:
- Dây Lau Saxophone (Pull-Through, đôi khi còn gọi là Swab): Đây là một mảnh vải được gắn với một sợi dây dài, có quả nặng ở đầu. Bạn sẽ sử dụng nó để lau bên trong thân kèn. Hãy đảm bảo chọn đúng loại phù hợp với saxophone alto hoặc tenor mà bạn đang chơi.
- Khăn Lau Mềm: Bạn có thể mua khăn microfiber được thiết kế riêng cho các nhạc cụ có lớp sơn lacquer, tuy nhiên bất kỳ loại vải mềm nào cũng có thể sử dụng. Tránh dùng khăn bông thô hoặc khăn giấy, vì các sợi vải cứng có thể làm hỏng lớp sơn.
- Dây Lau Cỡ Nhỏ Cho Cổ Kèn (Neck hoặc Crook) Và Miệng Thổi (Mouthpiece).
- Bàn Chải Vệ Sinh Mouthpiece Hoặc Bàn Chải Đánh Răng Cũ.
- Khăn Microfiber Dùng Để Làm Khô Pad.
- Tăm Bông.
- Vật Dụng Bổ Sung (Không Bắt Buộc): Key Leaves.
Ngoài ra, bạn cũng có thể mua bộ dụng cụ vệ sinh saxophone bao gồm nhiều món kể trên.
Quy Trình Vệ Sinh Saxophone Cơ Bản Mà Ai Cũng Cần Thực Hiện
Bây giờ là lúc chúng ta đi vào các bước cụ thể cần thực hiện khi vệ sinh saxophone. Bạn nên đọc toàn bộ các bước trước khi bắt đầu để làm quen với quy trình và hiểu rõ những gì cần làm.
1. Sử Dụng Dây Lau Cho Thân Kèn
Sau khi chơi xong, hãy tháo cổ kèn và miệng thổi ra khỏi saxophone, sau đó đặt sang một bên.
Lấy dây lau (pull-through) của bạn và thả phần quả nặng ở đầu dây vào bên trong chuông kèn của saxophone.
Nhẹ nhàng lật ngược saxophone sao cho chuông kèn hướng xuống sàn, sau đó lắc nhẹ để quả nặng đi qua phần cong của thân kèn.
Tiếp tục đưa dây lau qua bên trong thân saxophone cho đến khi quả nặng chui ra từ lỗ nơi cổ kèn được lắp vào.
Trong khi dùng tay còn lại giữ chắc phần chuông kèn, hãy nhẹ nhàng kéo dây ra ngoài. Phần vải sẽ theo sau, kéo theo rất nhiều hơi ẩm bên trong nhạc cụ.
Để đạt hiệu quả tốt nhất, bạn có thể lặp lại quy trình này thêm một hoặc hai lần nữa nhằm đảm bảo bên trong saxophone khô ráo tối đa.
2. Vệ Sinh Miệng Thổi Và Cổ Kèn
Sau khi tháo reed khỏi mouthpiece, hãy lau sạch hơi ẩm trên reed, sau đó đặt reed sang một bên. Tiếp theo, tháo mouthpiece ra khỏi cổ kèn và để riêng.
Sử dụng dây lau cỡ nhỏ hơn để vệ sinh cổ kèn.
Loại dây này thường có sợi dây ngắn và cứng hơn so với dây lau thân kèn, vì vậy bạn có thể đưa nó vào một đầu của cổ kèn, sau đó nhẹ nhàng kéo ra ở đầu còn lại, để phần vải đi theo và làm sạch bên trong.
Sau đó, bạn có thể sử dụng chính dây lau này để lặp lại quy trình tương tự đối với mouthpiece.
Để làm sạch mouthpiece kỹ hơn, bạn có thể tráng nó bằng nước (lưu ý nước chỉ nên ở mức ấm nhẹ, không quá nóng, vì nước nóng có thể làm hỏng mouthpiece).
Cuối cùng, hãy dùng bàn chải đánh răng cũ hoặc bàn chải chuyên dụng cho mouthpiece để chà sạch mouthpiece.
3. Làm Khô Các Pad
Nếu có thời gian, bạn nên đi một vòng quanh cây saxophone và sử dụng một khăn microfiber nhỏ chuyên dùng để làm khô pad nhằm loại bỏ hơi ẩm còn sót lại trên các pad (những miếng tròn màu nâu tiếp xúc với lỗ thoát âm khi các phím được nhấn).
Những loại khăn này cũng rất hữu ích trong việc hỗ trợ xử lý các vấn đề liên quan đến phím bị dính.
Nhân tiện nói về vấn đề này, Key Leaves là một phát minh mới đơn giản nhưng hiệu quả, giúp giữ cho các phím G#, C# và D# luôn mở khi saxophone được đặt trong hộp đựng.
Điều này cho phép các pad khô tự nhiên, thay vì giữ ẩm và trở nên dính – một vấn đề mà những phím này đặc biệt hay gặp phải.
4. Loại Bỏ Bụi Bẩn
Bạn có thể dùng tăm bông khô để nhẹ nhàng và cẩn thận vệ sinh quanh các phím, trục và lò xo, vì đây là những khu vực rất dễ tích tụ bụi, cặn bẩn và dầu.
Hãy cẩn thận vì một số lò xo khá sắc.
5. Lau Bóng Nhạc Cụ
Cuối cùng, hãy dùng một chiếc khăn mềm để nhẹ nhàng lau toàn bộ phần thân đồng của saxophone, loại bỏ dấu vân tay hoặc hơi nước ngưng tụ.
Nếu bạn không có khăn vệ sinh chuyên dụng, thì phần vải của dây lau pull-through – miễn là nó sạch và khô – cũng hoàn toàn có thể sử dụng cho công việc này.
Vì Sao Bạn Cần Vệ Sinh Saxophone
Saxophone là một nhạc cụ rất tinh xảo.
Nó có cơ chế phức tạp bao gồm nhiều phím, trục và lò xo liên kết chặt chẽ với nhau, và chỉ một va chạm nhỏ hoặc một điểm rò rỉ cũng có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng chơi của bạn.
Nếu hơi ẩm còn đọng lại bên trong nhạc cụ, các pad và những bộ phận khác trong cơ chế saxophone có thể bị xuống cấp, gây ra nhiều vấn đề khác nhau, bao gồm cả hiện tượng rò hơi.
Bạn vẫn nên thỉnh thoảng mang nhạc cụ đến thợ sửa chữa chuyên nghiệp để kiểm tra hoặc bảo dưỡng, nhưng bằng cách chủ động giữ saxophone luôn sạch sẽ, bạn có thể giảm tần suất và chi phí cho những lần sửa chữa này.
Ngoài ra, đôi khi chúng ta cũng nghe những câu chuyện đáng lo ngại về việc người chơi bị ốm do sử dụng các nhạc cụ hơi không được bảo dưỡng đúng cách.
Khả năng saxophone của bạn gây bệnh là rất thấp, nhưng khi liên quan đến sức khỏe, không nên mạo hiểm.
Vì lý do đó, việc xây dựng một quy trình vệ sinh kỹ lưỡng là rất cần thiết để đảm bảo nhạc cụ của bạn không trở thành nơi tích tụ nguy hiểm của nấm mốc và vi khuẩn.
Bao Lâu Nên Vệ Sinh Saxophone Một Lần
Bạn nên sử dụng dây lau pull-through cho thân kèn, cổ kèn và mouthpiece sau mỗi lần chơi.
Điều này giúp ngăn không cho hơi ẩm tồn đọng bên trong nhạc cụ và là yếu tố quan trọng nhất trong việc bảo dưỡng saxophone.
Tần suất thực hiện các bước vệ sinh khác được đề cập ở trên có thể linh hoạt hơn và phụ thuộc vào việc bạn chơi nhạc thường xuyên đến mức nào.
Bạn có thể đánh bóng nhạc cụ, vệ sinh bằng tăm bông và làm sạch mouthpiece kỹ hơn khoảng một lần mỗi tuần, tuy nhiên điều này còn tùy thuộc vào tần suất chơi của bạn.
Những Điều Nên Tránh
Pad saver là những thanh dài, mềm và xù, được đặt vào bên trong ống saxophone khi không sử dụng.
Ý tưởng của các pad saver này là hấp thụ hơi ẩm và kéo dài tuổi thọ của pad.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ chúng giữ hơi ẩm lại bên trong nhạc cụ, vì vậy nhiều người chơi và thợ sửa chữa không khuyến khích sử dụng.
Những loại giá rẻ còn có thể rụng sợi, để lại xơ vải bên trong kèn – điều này rõ ràng là không mong muốn.
Một điểm nữa cần lưu ý là, như đã đề cập, saxophone có cơ chế khá phức tạp, vì vậy bạn không nên tự ý tháo rời toàn bộ nhạc cụ.
Những thao tác như tháo phím hoặc rút trục nên được giao cho thợ sửa chữa chuyên nghiệp.
Cách Bảo Quản Saxophone
Bên cạnh việc vệ sinh saxophone thường xuyên, bạn còn có thể làm thêm một số điều khác để giữ nhạc cụ luôn trong tình trạng tốt nhất.
Trước hết, hãy tập thói quen xử lý nhạc cụ cực kỳ cẩn thận.
Chỉ một va chạm nhỏ, nếu tác động vào đúng phím hoặc trục, cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, vì vậy hãy luôn ghi nhớ điều này khi di chuyển hoặc thao tác với nhạc cụ.
Giá đỡ saxophone rất tiện lợi, nhưng cũng rất dễ bị va đổ, vì vậy hãy cẩn trọng khi sử dụng.
Nếu còn phân vân, cách an toàn nhất là đặt saxophone trở lại trong hộp.
Việc sở hữu một hộp đựng saxophone chất lượng tốt cũng rất quan trọng.
Những hộp mềm dạng túi đeo tuy nhẹ và dễ mang theo, nhưng thường không bảo vệ tốt bằng các loại hộp cứng làm từ sợi carbon chất lượng cao.
Ngoài ra, nút bịt đầu saxophone – nếu nhạc cụ của bạn không đi kèm sẵn – cũng là một phụ kiện rất đáng cân nhắc, vì nó giúp ngăn phím octave bị cong hoặc biến dạng khi để trong hộp.
Kết Luận
Saxophone là một nhạc cụ tinh tế, và chỉ một sự cố nhỏ tưởng chừng không đáng kể cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng chơi của chúng ta.
Tuy nhiên, bằng cách hình thành những thói quen tích cực trong việc vệ sinh – đặc biệt là sử dụng dây lau pull-through để loại bỏ tối đa lượng hơi ẩm dư thừa – chúng ta có thể tối ưu trải nghiệm chơi nhạc, bảo vệ sức khỏe của bản thân và nhạc cụ, đồng thời giảm thiểu những chuyến sửa chữa tốn kém.
Xem thêm:
