Dòng piano FP của Roland từ lâu đã được xem là một biểu tượng định hình xu hướng trong ngành công nghiệp piano điện tử. Là những cây đàn di động, tích hợp mọi thứ, dòng FP luôn thể hiện sự vượt trội qua chất lượng bàn phím hàng đầu, kết cấu bền bỉ và khả năng tái tạo âm thanh đáng tin cậy ở một mức giá phải chăng. Hiện tại, các cây đàn FP series được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới, đáp ứng hoàn hảo vai trò của piano sân khấu chuyên nghiệp lẫn nhạc cụ sử dụng tại gia.
FP-60 và FP-90 là hai mẫu đàn cao cấp nhất tính đến năm 2019, và các cuộc so sánh giữa chúng diễn ra thường xuyên nhưng đôi khi lại thiếu đi sự rõ ràng. Trong bài viết này tôi sẽ phân tích chi tiết những điểm tương đồng và khác biệt cốt lõi giữa hai cây piano di động tuyệt vời này.
So Sánh Piano Điện Roland FP60 Và Roland FP90
Trong bài viết này chúng ta sẽ đặt lên bàn cân piano điện Roland FP-90 – mẫu đàn flagship của dòng sản phẩm – cùng với piano điện Roland FP-60. Cả hai đều là những cây piano điện tử 88 phím có trọng lượng, tích hợp đầy đủ các chức năng.
Chúng ta sẽ phân tích kỹ lưỡng chất lượng âm thanh và âm sắc, hệ thống loa tích hợp, cơ chế bàn phím, các tính năng quan trọng và tất nhiên là các đối thủ cạnh tranh chính. Tôi dành tình yêu đặc biệt cho cả hai nhạc cụ này và đã sử dụng chúng trong nhiều môi trường chuyên nghiệp. Có lúc là một phần của ban nhạc trên sân khấu, có lúc lại chơi solo không cần bất kỳ bộ khuếch đại nào tại các địa điểm nhỏ như 120 Diner. Chúng thực sự sở hữu đủ công suất. Hy vọng rằng, khi kết thúc bài viết này, bạn cũng sẽ có chung cảm xúc đó. Giờ thì, hãy bắt đầu thôi!
So Sánh Âm Sắc Và Công Nghệ Âm Thanh Piano
Bây giờ, hãy cùng đi sâu vào yếu tố âm thanh. Chúng tôi có Roland FP-90 màu trắng và Roland FP-60 màu đen. Chúng ta sẽ so sánh âm thanh piano acoustic, piano điện (e-piano) và một số âm thanh khác. Vì cả hai mẫu đàn đều được trang bị hệ thống loa tích hợp, chúng ta cũng sẽ đánh giá chất lượng âm thanh trực tiếp phát ra từ đàn, thay vì thông qua bộ khuếch đại ngoài (amp) hoặc tai nghe.
Sự khác biệt lớn nhất giữa FP-60 và FP-90 nằm ở bộ tạo tiếng piano (piano engine).
FP-90 sử dụng công nghệ mô hình hóa (full modeling) tiên tiến. Công nghệ này mang lại ưu điểm là đa âm (polyphony) không giới hạn và âm sắc piano được tái tạo bằng thuật toán máy tính trong thời gian thực – một quá trình nghe có vẻ phức tạp nhưng rất tinh vi. Cho đến vài năm trước, công nghệ này không thể được tích hợp vào một cây đàn nhẹ và có giá tương đối phải chăng như thế này vì yêu cầu sức mạnh tính toán quá lớn. Bộ xử lý phải đủ nhanh để chạy các dòng mã phức tạp nhằm tạo ra âm thanh dựa trên cách bạn nhấn phím và xem xét các nốt khác đang được chơi đồng thời.
Vì vậy, trên FP-90, giống như V-piano trước đây, bạn có công nghệ mô hình hóa, tức là âm thanh piano được máy tính tạo ra trong thời gian thực. Cần lưu ý rằng công nghệ này chỉ áp dụng cho âm thanh đại dương cầm (acoustic grand piano), trong khi các âm thanh khác vẫn dựa trên mẫu (sample-based).
Mặt khác, piano điện FP-60 sử dụng bộ tạo tiếng SuperNATURAL mới nhất (công nghệ âm thanh hàng đầu của Roland), đây là một bộ tạo tiếng lấy mẫu truyền thống hơn, có kết hợp thêm một số yếu tố mô hình hóa và tổng hợp (synthesis). Do đó, sự khác biệt trong quy trình tạo âm thanh giữa hai mẫu đàn có lẽ là điểm khác biệt lớn nhất khi so sánh các bản âm thanh (patches) của chúng.
Tôi sẽ chơi nhanh một vài hợp âm trên từng cây đàn, qua lại ở các âm vực thấp, trung và cao. Hy vọng bạn có thể bắt đầu cảm nhận được sự khác biệt trong cách mỗi cây đàn xử lý các họa âm (overtones) và độ ngân (sustain). Bạn càng lắng nghe kỹ, bạn càng có thể nhận ra sự khác biệt rõ ràng hơn. Điều này không có nghĩa là bạn sẽ thích một cây đàn hơn, mà chỉ đơn giản là khẳng định sự khác biệt tồn tại.
Đó là một ví dụ nhanh khi bạn nghe cả ba âm vực. Một thử nghiệm khác mà tôi thực hiện để cố gắng nhận biết sự khác biệt trong việc xử lý âm thanh piano là chơi các quãng (intervals) cùng một lúc. Trên một số quãng, bạn bắt đầu nghe thấy hiệu ứng hợp xướng (chorus effect) nhẹ, cho thấy các họa âm do một cây đàn tạo ra hoàn toàn khác biệt so với cây đàn còn lại. Nếu không, sẽ không có hiện tượng lệch pha (phase) rõ ràng đến vậy, điều này khá thú vị. Đối với những người mê piano chuyên sâu như tôi, đây là một khám phá hay. Một số quãng hoàn toàn đồng điệu, trong khi một số khác lại xuất hiện một chút lệch pha. Chắc chắn có một quãng như vậy, bạn có thể nghe thấy. Đây là những dấu hiệu nhỏ cho thấy âm thanh piano trên mỗi cây đàn được tạo ra bởi một bộ mạch, thuật toán và lập trình hoàn toàn khác nhau.
Chuyển sang âm thanh piano điện (electric piano), sự khác biệt bắt đầu giảm đi một chút. Theo tai tôi, cả hai nhạc cụ đều sử dụng một bộ mẫu (samples) gần như giống hệt nhau. Các dạng sóng (wav forms) gần như song song. Tương tự, âm thanh organ và synth cũng có ngân hàng âm thanh hoàn toàn tương đồng trên cả hai mẫu.
Phần còn lại của ngân hàng General MIDI và một loạt các âm thanh bổ sung đặc trưng của Roland đều giống nhau. Điều này khiến người ta tự hỏi liệu sự khác biệt kỹ thuật có ý nghĩa duy nhất giữa hai mẫu đàn này có phải là bộ tạo tiếng piano acoustic và hệ thống loa (tất nhiên có khác biệt về micrô, nhưng có lẽ chỉ quan trọng đối với một số ít người dùng) hay không.
Hệ Thống Loa Tích Hợp
Trên lý thuyết, hệ thống loa phải tạo ra sự khác biệt lớn về âm thanh mà bạn trải nghiệm trực tiếp, đặc biệt khi không sử dụng bất kỳ bộ khuếch đại bên ngoài nào. Cả hai mẫu đàn đều được trang bị loa tweeter hướng về phía người chơi, đảm bảo các chi tiết âm thanh piano phong phú nhất truyền đến tai bạn.
Ban đầu, tôi đã hơi bất ngờ, thậm chí thất vọng về FP-90. Khi tôi điều chỉnh âm lượng của cả hai cây đàn ở mức chính xác như nhau, FP-60 dường như lại tạo ra âm thanh lớn hơn. Trong một số trường hợp, tôi thậm chí thích sự rõ ràng phát ra từ FP-60 hơn, mặc dù có hơi chói. Điều này khiến tôi băn khoăn về FP-90.
Tuy nhiên, đây là một mẹo nhỏ mà tôi đã khám phá ra để khai thác toàn bộ sức mạnh của FP-90. Hãy nhớ rằng, công suất khuếch đại của FP-90 lớn gần gấp đôi so với FP-60, vì vậy âm thanh phải mạnh mẽ hơn.
Dù vì lý do gì, bộ cân bằng âm thanh (equalizer - EQ) của FP-90 có tác động lớn hơn đáng kể đến dải động so với FP-60. Nếu tôi đặt EQ ở mức 50% và tăng âm lượng trên cả hai cây đàn, FP-60 thực sự tạo ra âm thanh lớn hơn hướng về người chơi so với FP-90.
Tuy nhiên, khi bạn đẩy các thanh EQ trên FP-90 lên, đột nhiên, cây đàn bùng nổ sức mạnh, giống như đã bật chế độ siêu tốc (hyperdrive), và đó là lúc công suất bổ sung được giải phóng. Khi đó, không còn bất kỳ sự so sánh nào nữa: FP-90 không bị méo tiếng ở âm lượng tối đa và EQ tối đa, mang lại âm trầm (bass) sâu, dày và phong phú.
Ngược lại, nếu bạn làm điều tương tự trên FP-60, loa bắt đầu bị vỡ tiếng, gần như không thể chơi được ở âm lượng và EQ tối đa. Đây chính là điểm khác biệt lớn thứ hai.
Tóm lại về âm sắc, sự khác biệt nằm ở bộ tạo tiếng piano acoustic và hệ thống loa. Để tận dụng tối đa sức mạnh của loa FP-90, bạn cần nhớ đẩy EQ lên gần hết cỡ. Đây là cách bạn sẽ tận dụng được gần 60 watt công suất của FP-90, so với dưới 30 watt của FP-60. Tuy nhiên, nhìn chung, cả hai mẫu đàn đều cung cấp một dải động rộng để người chơi thể hiện.
Được rồi. Sau khi kết thúc phần âm thanh, bây giờ chúng ta hãy chuyển sang phần bàn phím (action). Nhưng trước đó, đây là tóm tắt nhanh về sự khác biệt giữa FP-60 và FP-90.
So Sánh Bàn Phím PHA-50 Với PHA-4
Nói về bàn phím, hai nhạc cụ này là hai thực thể hoàn toàn khác biệt. Cả hai đều mang lại cảm giác ngà voi (ivory feel) và sử dụng cảm biến ba (triple sensor), và cảm giác không phải là hoàn toàn khác nhau, nhưng đủ khác biệt để nếu bạn có ngân sách cho cả hai và đang phân vân, bạn không nên đưa ra quyết định vội vàng cho đến khi đã trực tiếp trải nghiệm cả hai; bạn có thể có một sở thích rất rõ ràng đối với một trong hai.
FP-60 sử dụng bàn phím PHA-4 (viết tắt của Progressive Hammer Action with Escapement – thế hệ thứ 4), đây là bàn phím có mặt trên nhiều sản phẩm khác của Roland như F-140, FP-30, FP-10. Đây là một bàn phím đã được Roland tinh chỉnh và phát triển trong gần 10 năm và đã gặt hái được nhiều thành công trong ngành.
Mặt khác, piano điện FP-90 sử dụng PHA-50, một thiết kế khá mới của Roland, và có thể được xem là nỗ lực tốt nhất của họ cho đến nay nhằm mang lại cảm ứng đại dương cầm chân thực nhất trong một thiết bị di động. Bàn phím này được trang bị trên các mẫu như DP-603, FP-90 và RD-2000. PHA-50 sử dụng lõi phím bằng gỗ (wood core) cùng với cơ chế thoát (escapement) và cảm biến ba. Nhờ đó, độ nhạy rất khác biệt, và thành thật mà nói, cảm giác về trọng lượng và đáy của bàn phím cũng khác nhau giữa hai nhạc cụ này.
Về sở thích cá nhân, tôi thực sự nhận thấy có những thời điểm tôi thích cây này hơn cây kia và ngược lại. FP-60 có bàn phím cực kỳ dễ chơi, bạn không cần phải quá bận tâm về nó. Độ nhạy chắc chắn thấp hơn FP-90. Nhưng nếu bạn đang đi biểu diễn, chẳng hạn, chơi đệm cho ba hoặc bốn người khác trên sân khấu và độ nhạy không phải là mối quan tâm hàng đầu, bạn chỉ cần một bàn phím đủ nhạy và có thể chơi mạnh mẽ khi cần, tôi thấy FP-60 là một nhạc cụ thực sự thú vị. Cảm giác rất quen thuộc, gợi nhớ đến piano điện FP-50 (mà nếu tôi không nhầm thì có cùng bàn phím). Tôi thích cách FP-60 có âm thanh trực diện, sáng và phong phú, dễ dàng nổi bật, và tôi cảm thấy âm thanh rất phù hợp với bàn phím.
Với FP-90, nếu tôi thực hiện bất kỳ công việc solo piano nào hoặc chơi nhạc cổ điển, đây chắc chắn là lựa chọn 100% tôi sẽ ưu tiên. FP-90 mang lại tất cả sự sắc thái mà tôi thấy rất khó để tái hiện trên bàn phím PHA-4. Cảm biến ba kết hợp với trọng lượng gỗ khiến cây đàn này phản ứng gần gũi hơn rất nhiều với một cây đại dương cầm acoustic, nếu đó là thứ bạn đã quen thuộc. Nếu đó là phong cách chơi của bạn, bạn sẽ thực sự trân trọng và tận hưởng điều này. Khi bạn chơi mạnh lên bàn phím này, nó đạt đến giới hạn muộn hơn nhiều so với FP-60. Tôi cảm thấy trên FP-60, nếu tôi tác dụng khoảng 50% hoặc 60% lực tối đa, tôi gần như đã nhận được phản hồi đầy đủ từ cảm biến.
Có những điểm tương đồng về bàn phím: Cả hai đều có cơ chế thoát, và cả hai đều có kết cấu mặt phím giống hệt nhau, điều mà tôi yêu thích – mang lại cảm giác tuyệt vời. Tuy nhiên, tóm lại, sự khác biệt lớn nhất nằm ở bàn phím PHA-4 và PHA-50. Lõi gỗ, cảm biến ba, dải màu sắc âm thanh rộng lớn, tuyệt vời cho solo. Còn FP-60 là một bàn phím mạnh mẽ, dễ chơi, tuyệt vời để chơi đệm. Theo ý kiến của tôi, cây đàn này thực sự xuất sắc cho mọi thể loại pop, đương đại hoặc sử dụng chuyên nghiệp khi chơi đệm.
Tiếp theo, hãy chuyển sang các tính năng và chức năng. Trước đó, chúng tôi sẽ trình chiếu các thông số kỹ thuật trên màn hình để bạn có thể xem lại lần nữa.
Các Tính Năng: Điểm Tương Đồng Và Khác Biệt
Roland FP-90 và FP-60 rất giống nhau về các tính năng cơ bản dành cho người chơi. Chúng có giao diện người dùng gần như y hệt, cung cấp khả năng truy cập dễ dàng vào các cài đặt không gian (ambience/reverb), các thanh trượt âm lượng dễ sử dụng và đáp ứng, các ngân hàng âm sắc giống nhau và cả hai đều đi kèm với giá để nhạc tích hợp và có sẵn chân đàn đồng bộ. Cả hai đều có sẵn với lớp hoàn thiện màu đen hoặc trắng, và đều đi kèm với Bàn đạp giảm âm DP-10 (DP-10 Damper Pedal) ngay khi xuất xưởng.
Tuy nhiên, có một vài điểm khác biệt mà chúng ta cần làm rõ. Sự khác biệt chính giữa FP-90 và FP-60 về mặt chức năng thực chất là micrô.
Roland FP-90 có cổng đầu vào micrô. Tuy không phải là cổng XLR, mà là ¼ inch, nhưng bạn vẫn có thể kết nối hầu hết mọi micrô động (dynamic mic) (không có nguồn ảo – Phantom power, vì vậy không dùng được micrô condenser).
Điều quan trọng là tính năng này cho phép bạn sử dụng micrô trong buổi biểu diễn trực tiếp hoặc hát đè lên bản nhạc đã ghi âm trước. Chức năng micrô trên FP-90 cho phép bạn thêm các hiệu ứng giọng hát như nhân đôi giọng (doubling), nén (compression) và tiếng vọng (echo effect). Tính năng này thực sự hấp dẫn và thú vị, đặc biệt nếu bạn là ca sĩ/nhạc sĩ hoặc đơn giản là người muốn cải thiện giọng hát của mình, trong khi piano là sở trường hoặc ngược lại. Chúng tôi biết nhiều ca sĩ đang trau dồi kỹ năng piano và cần một nhạc cụ có thể hỗ trợ các thể loại mà họ yêu thích, và FP-90 rất phù hợp cho điều đó.
FP-60 không được trang bị đầu vào micrô. Dĩ nhiên, bạn luôn có thể thiết lập một bộ khuếch đại, cắm micrô vào và thực hiện các bước đó. Nhưng điều này kém tiện lợi hơn một chút và bạn sẽ cần một phần mềm xử lý hiệu ứng bên ngoài (thông qua điện thoại, iPad hoặc máy tính) để tái tạo những gì Roland FP-90 có sẵn.
Bluetooth
Cả hai mẫu đàn đều hỗ trợ Bluetooth MIDI, một tính năng đang ngày càng phổ biến trong thế giới piano điện tử. Công nghệ Bluetooth trên cả hai cho phép bạn kết nối các ứng dụng âm nhạc, chẳng hạn như Piano Partner 2 của Roland hoặc GarageBand bằng điện thoại thông minh để nâng cao các buổi chơi và luyện tập.
Piano Partner 2 là ứng dụng đồng hành chính, cho phép giao tiếp trực tiếp với nhạc cụ và truy cập vào các phần đệm nhịp điệu. Ứng dụng Piano Designer cũng hoạt động qua kết nối Bluetooth, cũng như ứng dụng kỹ thuật viên piano (piano technician app), cho phép bạn chỉnh sửa âm thanh piano. Rõ ràng, FP-90 có nhiều chức năng hơn vì bạn đang truy cập vào công nghệ mô hình hóa V-piano, trong khi cây đàn kia chỉ là bộ tạo tiếng SuperNATURAL. Do đó, FP-90 cung cấp nhiều thông số để tùy chỉnh hơn. Tuy nhiên, nhìn chung, cả hai đều mang lại những tính năng rất tương đồng.
Cổng Kết Nối
Về khả năng kết nối, cả hai đều có đầu ra âm thanh rời (discrete audio outs), đây là một điểm cộng lớn. Bạn không cần phải truyền âm thanh qua giắc cắm tai nghe. Và cả hai đều có công tắc độc lập để bật/tắt hệ thống loa tích hợp, điều này còn tuyệt vời hơn. (Tôi thực sự thích tính năng này và không hiểu tại sao nhiều bàn phím khác lại không có).
Nếu bạn cắm đàn vào bộ khuếch đại, bạn có thể tùy chọn sử dụng loa tích hợp hoặc không, vì sẽ có những tình huống mà một trong hai lựa chọn là phù hợp. Vì vậy, công tắc này là một tính năng hữu ích.
Cả hai đều có kết nối bộ nhớ USB để kết nối với máy tính hoặc thiết bị khác. Bạn cũng có thể cắm các khóa USB (USB keys). Ngoài ra, có giắc cắm âm thanh phụ (auxiliary audio jack) để bạn có thể kết nối điện thoại (iPhone, iPad, Android) hoặc bất kỳ thiết bị kỹ thuật số nào khác và phát nhạc qua loa đàn.
Một điều tôi muốn làm rõ, vì có một số khách hàng đã hỏi và dường như không được đề cập nhiều, là việc một số người đã mua tai nghe không dây để sử dụng với các thiết bị Roland, Kawai vì họ thấy Bluetooth và cho rằng có thể dùng tai nghe không dây để nghe âm thanh khi chơi. Điều này không được hỗ trợ. Bạn không thể làm điều này với FP-90, FP-60, hay bất kỳ sản phẩm nào của Roland hoặc Kawai.
Lý do mà hầu hết các công ty này không hỗ trợ tính năng này là vì giao thức Bluetooth thường có độ trễ (lag) nhất định. Mặc dù các kết nối Bluetooth khác có thể xử lý được độ trễ này, nhưng khi bạn nhấn phím đàn trong thời gian thực, không có cách nào để bù đắp cho độ trễ đó. Nếu bạn sử dụng kết nối Bluetooth, bạn sẽ nhấn phím và phải đợi một phần nhỏ giây sau mới nghe thấy âm thanh, gây ra sự chậm trễ khiến việc chơi đàn gần như không thể. Vì vậy, tại thời điểm này, các công ty piano điện chưa cung cấp tính năng này. Bạn chỉ nên dùng tai nghe có dây. Tuy nhiên, bạn có thể sử dụng Bluetooth để truyền âm thanh từ thiết bị khác đến loa đàn.
Chân Đàn Và Bàn Đạp
Cuối cùng, cả hai nhạc cụ đều có chân đàn tùy chọn đi kèm (chân đàn KSC-90 cho FP-90, và chân đàn KSC-72 cho FP-60) với cả hai màu đen và trắng.
Tuy nhiên, bàn đạp ba (triple pedal board) tích hợp trên Roland FP-90 không có sẵn trên FP-60. Nếu bạn muốn có bàn đạp ba cho FP-60, bạn sẽ cần mua bộ bàn đạp ba RPU-3 độc lập hoặc KPD-90 để sử dụng kèm với chân đàn. Trong khi đó, FP-90 có hệ thống bàn đạp ba tích hợp đẹp mắt (KPD-90 pedal) trông giống một cây đàn piano truyền thống hơn.
Bây giờ, hãy tổng kết lại các tính năng này trước khi chuyển sang phần kết luận của bài đánh giá so sánh.
So Sánh Với Thị Trường
Vậy, Roland FP-90 và FP-60 so sánh tốt nhất với những đối thủ nào trên thị trường? Cả hai mẫu đàn đều khá mới, và các công ty khác, chủ yếu là Yamaha và Kawai, vẫn đang trong quá trình cạnh tranh. Dòng FP mới ra mắt thực sự đã dẫn đầu ngành khoảng một năm trước.
Roland FP-60 và FP-90 có thể so sánh tốt với Kawai ES8, mẫu đàn nằm ở khoảng giữa hai cây Roland này. Cây đàn cũng có thể so sánh tốt với Yamaha P255 hoặc Yamaha P515. Một lần nữa, những mẫu này nằm ở giữa FP-60 và FP-90 và có mức giá rất tương đương. Vì vậy, nếu bạn là kiểu khách hàng muốn xem xét mọi lựa chọn trên thị trường trước khi quyết định, đây là những mẫu bạn nên cân nhắc.
Tuy nhiên, nếu bạn đã quen thuộc với Roland và yêu thích những sản phẩm trước đây của họ, tôi có thể đảm bảo rằng bạn sẽ không thất vọng với những mẫu đàn này. Chúng thực sự rất vững chắc và phù hợp cho nhiều tình huống âm nhạc, từ các địa điểm thân mật đến các buổi biểu diễn chuyên nghiệp.
Theo ý kiến của tôi, FP-60 là một nhạc cụ luyện tập tuyệt vời cho những người chơi nhạc đương đại (pop, jazz hay R&B) và cần một cây đàn nhẹ, có thể dùng để biểu diễn, với một bàn phím chất lượng. Yêu cầu về loa chỉ cần đủ to, không nhất thiết phải có quá nhiều âm trầm. FP-60 thật sự hoàn hảo và là một giá trị đáng kinh ngạc so với số tiền bạn bỏ ra.
Mặt khác, FP-90, dành cho những người chơi nhạc cổ điển thực sự nghiêm túc hơn hoặc những người đã quen chơi trên đàn acoustic, bàn phím PHA-50 này là một trải nghiệm tuyệt vời. Và tất nhiên, miễn là bạn nhớ tăng thanh trượt EQ cùng lúc với âm lượng, bạn sẽ nhận được công suất cực lớn từ loa, một bộ khuếch đại chắc chắn mạnh hơn FP-60. Ngoài ra, thanh trượt micrô và tùy chọn cắm micrô là một điểm cộng tuyệt vời. Cuối cùng, sự khác biệt về bộ tạo tiếng piano: FP-90 có mô hình hóa đầy đủ, và FP-60 có công nghệ mô hình hóa piano SuperNATURAL của Roland.
Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã xem bài viết so sánh của chúng tôi giữa piano điện di động Roland FP-90 và FP-60. Hy vọng bạn đã có thêm thông tin hữu ích. Nếu bạn chưa đăng ký kênh, vui lòng làm như vậy. Chúng tôi rất mong được gặp lại bạn trong các bài viết tiếp theo. Chúc bạn mua sắm vui vẻ và cảm ơn bạn đã theo dõi.
Xem Thêm:
