Đàn grand piano nhỏ (baby grand) là kích thước grand piano bán chạy nhất nhờ thực tế chúng không chiếm quá nhiều không gian và có giá cả phải chăng hơn, đặc biệt khi so với một cây grand piano hòa nhạc dài $2.7$ mét (9 foot) như Steinway Model D có giá khoảng $4,930,000,000$ VND (200,000 USD)!
Hôm nay, chúng tôi sẽ so sánh hai trong số những cây grand piano nhỏ tốt nhất thế giới bằng cách đối đầu một cây Steinway Model M với một cây C. Bechstein L 167. Một số người có thể cho rằng chúng quá lớn để được coi là grand piano nhỏ vì cả hai đều lớn hơn 1.65 mét (5’5”), trong khi những người khác không đồng ý.
Dù sao đi nữa, đây vẫn là một sự so sánh rất đáng giá giữa hai cây grand piano tốt nhất thế giới trong phân khúc kích thước này, vì vậy chúng tôi rất hào hứng đi sâu vào chi tiết.
Steinway Model M Và C. Bechstein L 167 – Thông Tin Cơ Bản
Cây Steinway M cụ thể mà chúng tôi chơi để so sánh này là một cây đàn thời kỳ Hoàng Kim đã được phục hồi, và có điều gì đó ở các cây Model M nói chung mà chúng tôi thực sự yêu thích, điều mà chúng tôi không cảm nhận được ở các cây Model A hay Model B chẳng hạn.
Model M có chiều dài 1.7 mét (5’7”) và được sản xuất tại cả nhà máy New York và Hamburg.2 Cây đàn chúng tôi thử nghiệm cho bài đánh giá này là một ví dụ từ New York đã được phục hồi hoàn toàn bằng các bộ phận chính hãng của Steinway như búa đàn Steinway, dây đàn Steinway, và bảng cộng hưởng Steinway gốc được bảo tồn.
Đối diện với Model M là C. Bechstein L167. Cây đàn này hơi ngắn hơn M một chút, dài 1.67 mét (5’6”), nhưng cả hai vẫn nằm ở giới hạn trên của những gì người ta có thể coi là một cây grand piano nhỏ. Có một số lý do khiến chúng tôi rất quan tâm đến việc đặt hai cây đàn này cạnh nhau.
Thứ nhất, Bechstein không hề giấu giếm việc hãng đã lấy một số cảm hứng từ các thiết kế của Steinway trong những năm qua, giống như tất cả các đối thủ lớn khác bao gồm Yamaha và Kawai. Mặt khác, Steinway cũng không ngại thừa nhận rằng khi hãng lần đầu tiên đến New York và bắt đầu chế tạo đàn, Bechstein đã có ảnh hưởng lớn đến họ.
Có thể nói rằng hai công ty piano này đã là hai thương hiệu piano cao cấp thống trị ở hai bên đại dương trong hơn một trăm năm, và sự hiện diện rộng khắp của chúng trong các Phòng Hòa Nhạc là minh chứng cho điều này. Vì vậy, điều này hoàn toàn hợp lý để xem xét những điểm tương đồng và khác biệt giữa chúng.
Điểm Chung Trong Thiết Kế – Vật Liệu Và Cấu Trúc
Có một số điểm chung giữa hai cây đàn piano này về mặt thiết kế kỹ thuật. Cả hai cây đàn đều sử dụng hệ thống ngựa đàn được dán nhiều lớp theo chiều dọc và có nắp đậy (extensive laminations), các khối chốt (pinblocks) cực kỳ dày (M có khối chốt Hexagrip nổi tiếng của Steinway) và chúng có tỷ lệ dây đàn rất giống nhau về độ dày và độ căng của dây, cũng như dây bass bằng đồng nguyên chất.
Cả hai cây đàn cũng có bảng cộng hưởng bằng gỗ vân sam nguyên khối được vát mỏng (mặc dù bản thân gỗ vân sam là khác nhau, chi tiết hơn sẽ được đề cập sau), và tỷ lệ dây đàn duplex ở phía trước và phía sau (duplex scaling), cùng với agraffes. Tất nhiên, cả hai cây đàn đều được chế tạo với trình độ thủ công cao nhất có thể.
Hãy chuyển sang một số quan sát về âm thanh piano.
Steinway Model M Và C. Bechstein L 167 – So Sánh Âm Thanh
Ấn Tượng Âm Thanh
Mặc dù có kích thước tương tự, những cây đàn piano này phát ra âm thanh rất khác nhau. Có nhiều sự ấm áp ở dải trung (mid-range warmth) hơn từ cây grand piano Steinway này, và chúng tôi không có ý nói dải trung của piano, mà là loại hài âm nổi bật trên một nốt nhạc cụ thể.
Âm thanh trên M cũng hội tụ nhiều hơn vào trung tâm cây đàn và mang lại cảm giác âm sắc được hòa quyện rất nhiều.
Trên C. Bechstein L167, bạn có ấn tượng rằng bạn đang chơi một cây đàn piano rộng hơn về tổng thể. Điều này không nhất thiết là tốt hay xấu, nhưng đó là một sự khác biệt lớn giữa hai cây đàn piano này.
Cộng Hưởng Thùng Đàn
Một điều nữa là mặc dù M có một lượng cộng hưởng thùng đàn tốt, L167 có nhiều sự cộng hưởng hơn rất nhiều, và điều này phần lớn là do thanh giằng (stretcher bar) dày hơn trên L167.
Thanh giằng cũng giúp cung cấp nhiều âm thanh trực tiếp hơn từ bảng cộng hưởng, và hiệu ứng là một loại biểu đạt âm nhạc 3D về cách người chơi cảm nhận âm thanh.
So Sánh Độ Vang (Sustain)
Cả hai cây đàn piano đều có độ vang phi thường. Chúng tôi thực sự đã đo thời gian trên nốt La (A) hòa nhạc và M đạt 31 giây, trong khi L167 đạt khoảng 37 giây.
Chúng tôi không biết bất kỳ tác phẩm nhạc cổ điển nào yêu cầu 30 giây độ vang, nhưng điều này chỉ nói lên mức độ chất lượng tổng thể ở đây, và tiềm năng cho mức độ biểu đạt âm nhạc cao nhất.
Búa Đàn – Thiết Kế Và Vật Liệu
Một sự khác biệt thú vị khác giữa những cây đàn piano này là về thiết kế búa đàn. Steinway tự sản xuất búa đàn của mình và trong vài năm gần đây, Bechstein cũng tự sản xuất búa đàn, nhưng điều này rất hiếm trong ngành công nghiệp, nơi hầu hết các nhà sản xuất piano thuê ngoài việc sản xuất búa đàn.
Bechstein sử dụng khuôn gỗ óc chó (walnut moldings) trên grand và upright piano dòng hòa nhạc của mình, và gỗ óc chó nằm trong số những vật liệu đắt tiền nhất để chế tạo búa đàn. Gỗ óc chó khá nhẹ, nhưng cũng rất cứng nên sự mất mát năng lượng được giảm thiểu, đồng thời búa đàn nhanh chóng quay trở lại vị trí.
Steinway sử dụng gỗ phong cứng (hard rock maple) trên khuôn búa và chuôi búa (shanks) của mình. Gỗ phong cứng này dày đặc hơn gỗ phong thông thường mà bạn sẽ tìm thấy ở búa đàn grand và upright piano cấp độ nhập môn.
Gỗ phong cứng mang lại khối lượng lớn hơn gỗ óc chó, và điều này lần lượt được sử dụng để tạo ra sức mạnh, điều mà Bechstein đạt được theo một cách khác.
Khác Biệt Triết Lý
Triết lý của C. Bechstein luôn là tạo ra âm sắc thông qua toàn bộ nhạc cụ. Họ muốn có nhiều âm sắc thùng đàn, âm thanh duplex, và sự nở rộ rõ ràng từ bảng cộng hưởng. Thực sự, họ tin vào việc tạo ra càng nhiều âm sắc phụ từ nhạc cụ (secondary tone) như âm sắc chính, tất cả đều phải cực kỳ chính xác.
Steinway luôn nổi tiếng với những nhạc cụ rất mạnh mẽ của mình, đặc biệt là Steinway & Sons Model D. Thiết kế cụ thể của công nghệ tiền khuếch đại hòa nhạc Mỹ yêu cầu những nhạc cụ lớn, mạnh mẽ – một khoảng trống mà Steinway Model D có thể lấp đầy cho các nghệ sĩ piano hòa nhạc. Các cây Steinway Hamburg thì không quá "thô" như vậy.
Búa đàn nặng hơn chắc chắn có thể phục vụ mục đích này. Tất nhiên, mối nguy hiểm là búa đàn nặng hơn có thể khiến piano dễ bị méo tiếng, nhưng Steinways nổi tiếng là thực sự không bị méo tiếng ngay cả khi bạn đẩy chúng đến giới hạn trên.
Chúng tôi sẽ kết thúc cuộc thảo luận bằng cách đi từng dải âm qua cả hai nhạc cụ và báo cáo các quan sát của mình.
Dải Âm Trầm (Bass Register)
Bắt đầu với M, chúng tôi nhận được sự kích hoạt và cộng hưởng vành đàn (rim activation) thực sự tốt ở dải âm này. Âm thanh không đặc biệt ấm áp, nhưng khá rõ ràng và rất nhất quán với nhiều sức mạnh.
Trên L167, đặc điểm âm thanh khá giống với M, nhưng ít mạnh mẽ hơn một chút, nhưng cũng ấm áp hơn, đặc biệt khi bạn di chuyển lên dải bass.
Dải Âm Tenor (Tenor Range)
Dải âm tiếp theo thường có xu hướng khá bình thường trên nhiều cây đàn piano, nhưng trên L167, có rất nhiều sự kích hoạt và cộng hưởng vành đàn trong khu vực cụ thể này. Điều này làm cho L167 trở thành một lựa chọn vượt trội cho nhạc jazz vì đây là khu vực mà nghệ sĩ piano đệm (comps) bằng tay trái của mình.
Trên M, có ít sự ấm áp và cộng hưởng hơn, nhưng có nhiều độ xuyên âm (projection) hơn, khiến cây đàn này rất phù hợp với nhạc jazz.
Dải Âm Treble (Treble Range)
Khi chúng tôi tiếp tục qua dải âm, đây là nơi các nhạc cụ thực sự bắt đầu khác biệt về âm thanh của chúng. L167 có dải âm treble cực kỳ chính xác, nhiều sức mạnh và độ vang tuyệt đẹp xảy ra ngay đến nốt Đô (C) cao nhất đầy ấn tượng.
M có dải âm treble hơi đục hơn một chút, nhưng sau đó có tất cả sự cộng hưởng không hài hòa khác đang diễn ra, điều này thực sự mang lại một trải nghiệm cuốn hút.
Lời Kết Cuối Cùng
Rõ ràng chúng ta có hai cây đàn piano xuất sắc ở đây, được nhiều nghệ sĩ piano vĩ đại nhất thế giới yêu mến qua nhiều năm.
Cả hai đều mang lại âm trầm mạnh mẽ, rõ ràng đáng kể so với kích thước, và cả hai đều cho độ vang phi thường trong toàn bộ dải âm.
Đồng thời, trải nghiệm âm thanh khi chơi cây đàn này hoặc cây đàn kia rất khác nhau. C. Bechstein L167 mang lại cảm giác âm thanh tách bạch hơn, rộng hơn nhiều, gần giống như bạn đang nghe trong môi trường 3D.
Trên Steinway Model M, có một loại kết cấu âm thanh hòa quyện rất đẹp, như thể âm thanh đang va chạm và lan tỏa vào trung tâm của nhạc cụ rồi hướng về phía bạn.
Cả hai cây đàn đều có dải âm treble rất mạnh mẽ nhưng có sự khác biệt lớn trong cách tiếp cận về mức độ âm thanh cơ bản (fundamental) thực tế bạn đang nghe so với một âm sắc được hòa quyện nhiều hơn.
Cả hai nhạc cụ đều có sẵn với nhiều màu sắc hoàn thiện khác nhau ngoài màu mun bóng hoặc mun satin tiêu chuẩn, đặc biệt là M có sẵn trong vô số màu sắc ngoại lai như East Indian Rosewood.
Xem Thêm:
